DUB gaat de diepte in met door lezers gekozen onderwerp

Vorig jaar vroeg DUB voor het eerst aan haar lezers met welk onderwerp we de diepte in moesten gaan. Lezers kozen toen het onderwerp hoe individuele acties bijdragen aan het redden van de planeet. We hebben ons verdiept in het dilemma tussen het recht op autonomie en de strijd tegen klimaatverandering. Dit beviel ons goed en daarom vragen we opnieuw aan onze lezers: waar moet DUB over schrijven.

Dit zijn de drie vragen van dit jaar:

1- Hoe kunnen jongeren hoopvol blijven over de toekomst?
2- Hoe kunnen we onze relatie met onze smartphone veranderen?
3- Wordt de vrijheid van meningsuiting bedreigd?

Om mee te doen hoef je alleen maar een korte vragenlijst in te vullen. Dat kost ongeveer 5 minuten.

Vraag 1: Hoe kunnen jongeren hoopvol blijven over de toekomst?

Het pessimisme neemt toe in Nederland, en deze negatieve tendens is het sterkst onder hoogopgeleiden. In een enquête van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) uit 2018 werd mensen gevraagd te reageren op de stelling De toekomst ziet er hoopvol uit. 23 procent van de mensen van 15 jaar en ouder met een bachelordiploma van een universiteit of hogeschool was het niet eens met deze stelling. In 2021 was dat aandeel gestegen tot 37 procent.

Jongvolwassenen ervoeren de sterkste daling in geluk en tevredenheid met het leven in slechts drie jaar tijd, hoewel de Nederlandse bevolking in haar geheel over het algemeen tevreden bleef. Tussen 2019 en 2022 daalde hun tevredenheid met het leven van 86 naar 76 procent.

De coronapandemie is een van de redenen voor dit pessimisme, maar niet de enige. Stijgende prijzen, het tekort aan woningen en niet te betalen koopwoningen zijn ook belangrijke factoren. Het huis uit gaan is voor jongeren moeilijker dan voor eerdere generaties. Het kopen van een huis, voor velen een symbool van een succesvol volwassen leven, is steeds verder buiten bereik geraakt. Klimaatverandering, geopolitieke spanningen en eenzaamheid zijn ook factoren die ertoe bijdragen dat jongeren het glas eerder als half leeg dan als half vol zien. “In een wereld waarin elke krantenkop aanvoelt als een crisis, is het geen wonder dat zo velen van ons zich zo voelen”, schreef onlangs een student aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Hoewel het pessimisme onder jongeren van vandaag de dag wellicht logisch is, is het ook  zorgwekkend - hoop is immers een cruciale voorspeller van welzijn en geestelijke gezondheid. DUB wil dus weten hoe jongeren hoopvol kunnen blijven over de toekomst.

Hoewel er legio zelfhulpboeken zijn in boekhandels en via social media tips worden gedeeld wil DUB veel dieper graven: met de hulp van onder andere filosofen, psychologen, historici, religiewetenschappers, sociale wetenschappers en activisten van de UU gaan we op zoek naar de oorzaken van deze neergang en hoe we onze hoop kunnen terugkrijgen.

Wil je op dit onderwerp stemmen? Dat kan via dit formulier.

Vraag 2: Hoe kunnen we onze relatie met onze smartphone veranderen?

Smartphones zijn een uiterst handige uitvinding. Met slechts één apparaat dat in je broekzak past, kun je een enorme hoeveelheid dingen doen: bellen, appen, sociale media volgen, informatie zoeken, foto's en filmpjes kijken of maken, vacatures en stages zoeken, toegang tot UU-informatie krijgen, nieuws volgen, podcasts luisteren, programmeren via AI. Vrijwel allemaal dingen waarvoor je vroeger vaak een heleboel andere gadgets, apparaten en vooral ook heel veel andere mensen nodig had. Nu doe je het met dat ene apparaat in je handen. Alleen en zonder dat je iemand nodig hebt, zo lijkt het.

Alles heeft voor- en nadelen, en de nadelen van deze technologie worden steeds duidelijker. Gemiddeld zitten 15- tot 21-jarigen in Nederland 5,5 uur per dag op hun telefoon. Een aanzienlijk deel van deze tijd wordt besteed aan sociale media. Dat blijkt uit een onderzoek van Mediahuis, waarin 37 procent van de respondenten tussen 22 en 28 jaar ook aangaf dat sociale media hen soms verdrietig, onzeker of depressief maken.

In de bestseller Anxious Generation stelt sociaal psycholoog Jonathan Haidt dat de sterke toename van angst, depressie en psychische problemen onder jongeren grotendeels te wijten is aan de snelle verschuiving naar een op telefoons gebaseerde kindertijd en adolescentie.

Ondertussen klaagt een jonge vrouw in Californië Meta en Google aan wegens schade aan haar geestelijke gezondheid in een baanbrekende rechtszaak. Ze stelt dat Instagram en YouTube verslavend zijn en misbruik maken van dopamine-afgifte.

Deze discussies zetten verschillende landen ertoe aan wetgeving in te voeren die sociale media voor tieners beperkt of verbiedt. Australië was het eerste land dat dit deed. Hier in Nederland staat de maatregel in het regeerakkoord.

De vraag verdeelt onderzoekers. “Hoewel het discutabel is of sociale media verslavend zijn, zijn ze zeker ontworpen om zeer aantrekkelijk te zijn, wat een dwang kan worden”, aldus een artikel in Nature. Hoe dan ook, 29 procent van de jonge respondenten in de Mediahuis-enquête zei te overwegen om sociale media helemaal te verlaten.

Sommige mensen willen hun relatie met hun telefoon veranderen om hun geestelijke gezondheid te beschermen, anderen doen dit om politieke redenen, omdat ze zich zorgen maken gevolgd te worden door makers van platforms, vanwege desinformatie en algoritmen die bepaalde ideologieën bevoordelen ten opzichte van andere  of door het versterken van giftige of discriminerende discussies en platforms die zich mengen in verkiezingen. Vanuit dit perspectief betekent een gezondere relatie met onze telefoons ook een gezondere relatie met elkaar als samenleving.

Als je voor deze vraag kiest, gaat DUB in gesprek met UU-studenten en wetenschappers om te onderzoeken hoe we een gezondere relatie met onze telefoons kunnen krijgen, zowel individueel als collectief.

Wil je op dit onderwerp stemmen? Dat kan via ons formulier.

Vraag 3: Wordt de vrijheid van meningsuiting bedreigd?

“We kunnen ook niets meer zeggen!” Misschien heb je een familielid dit tijdens het kerstdiner horen zeggen. Maar ook in de politiek is dit idee zeer aanwezig.

“We moeten de vrijheid van meningsuiting verdedigen tegen censuur en ideologische controle”, zei de Nederlandse extreemrechtse politicus Thierry Baudet onlangs. “Ik heb alle censuur door de overheid stopgezet en de vrijheid van meningsuiting in Amerika teruggebracht”, zei de Amerikaanse president Donald Trump in een toespraak voor het Congres. Ondertussen noemen academici zijn maatregelen een vorm van censuur – het recente opiniestuk van Annelien De Dijn in DUB is daar een voorbeeld van.

Hoewel deze discussie heel actueel lijkt, gaan debatten over vrijheid van meningsuiting in westerse samenlevingen terug tot het klassieke Athene, waar Socrates werd geëxecuteerd wegens “het corrumperen van de jeugd”. Sindsdien zijn ideeën over wat men wel of niet in het openbaar mag zeggen veranderd naargelang de tijd en plaats, waarbij sommige rechtssystemen restrictiever zijn dan andere.

Als je voor deze vraag kiest, gaat DUB dieper in op deze discussie en raadplegen we rechtsgeleerden, historici en anderen van de UU om te bepalen of de vrijheid van meningsuiting wordt ondermijnd. Zo ja, in hoeverre? En hoe gebeurt dat precies? Zo nee, waarom gaan mensen dan mee met de ideeën van politici die zeggen dat dit wel het geval is? Last but not least: wat kunnen UU-studenten en -medewerkers doen om de vrijheid van meningsuiting in Nederland en hun land van herkomst te helpen beschermen?

Wilt u op dit onderwerp stemmen? Dat kan via ons formulier.

U kunt de vragenlijst tot 4 april invullen. In onze vragenlijst is er ook ruimte om  invalshoeken, formats en interviewkandidaten voor te stellen. DUB maakt half april het winnende onderwerp bekend en begint in mei met het publiceren van verhalen.