'Je hoeft niet een bepaald soort persoon te zijn'

Met knikkende knieën check je nog een keer het huisnummer. Dan bel je aan. Een onbekende jongen doet open, achter hem hoor je rumoer. Je loopt achter hem aan, schudt wat handen, beantwoordt een paar vragen en staat voor je het beseft alweer buiten.

Dan begint het lange wachten. In de trein terug krijg je het verlossende appje. “Hey, het was leuk je te ontmoeten, maar we zijn toch voor iemand anders gegaan. Succes met door hospiteren!”

Gemiddeld ontvangen studenten zes keer een appje met deze strekking voordat ze een kamer vinden, staat op de site van SSH. Sommige mensen ontvangen ze vaker. Onder andere studenten met een biculturele achtergrond of fysieke beperking hebben het gevoel minder kans te maken op een kamer. Weer anderen vinden hospiteren gewoon lastig of keren het systeem na vele afwijzingen de rug toe.

Reden voor de SSH om in 2022 het hospiteren af te schaffen in alle nieuw op te leveren complexen. Daar zijn de rollen nu omgedraaid: de klassieke hospiteeravond wordt vervangen door een bezichtiging. De kamerzoekende student mag komen kijken of de kamer bevalt en of het matcht met een huis. Sommigen doen dat niet en accepteren de kamer van achter hun laptop. Wat doet het met de sfeer in huis, als je je huisgenoten voor het eerst ziet tijdens het verhuizen?

Nieuwe huisgenoten kennen ongeschreven regels niet

“Ik merkte wel echt dat er in huis een stuk minder binding is”, zegt Fred (22) die graag vrijuit wil spreken en daarom niet met zijn echte naam in dit artikel wil. De student Interdisciplinaire Sociale Wetenschappen woont al drie jaar in de Opaal en kwam zelf binnen via een hospiteeravond -  dit omdat de geautomatiseerde toewijzingssysteem nog niet volledig in de lucht was en hospiteren tijdelijk was toegestaan door de SSH. Nu komen nieuwe huisgenoten dus binnen via hun positie op de wachtlijst. De huisgenoten doen nu altijd moeite om thuis te zijn als er mensen de kamer bezoeken, zegt Fred. Toch komt hun nieuwe huisgenoot vaak niet kijken.

Dat leidt soms tot conflicten. “Iedereen betaalt hier mee aan dingen als kruiden, plasticfolie en wasmiddel. Laatst hadden we een huisgenoot die dat niet wilde. Hij zei dat hem niets was verteld over die regel, maar hij was dan ook niet naar de bezichtiging gekomen waar we hem dat verteld zouden hebben. Zoiets leidt wel tot spanning. Sinds het nieuwe systeem vervreemden we een beetje van elkaar hoewel het met de tijd wel is verbeterd.” Er zijn huisvergaderingen en de huisgenoten liggen meer op een lijn. “Het nieuwe beleid is niet per se slecht, maar het kost wel iets meer moeite om goed met elkaar te leren omgaan.”

Een gemis aan reuring, verbinding en vriendschap

Francine* (24) ziet dat in haar huis de sociale dynamiek verdwijnt. Om dezelfde reden als Fred wil zij ook niet met haar echte naam in het artikel. Hiervoor woonde de masterstudent Natuurkunde op de Sterren met tien anderen. Dat kostte haar rond de vijftien hospiteeravonden maar zorgde wel voor drie jaar vol “reuring, verbinding en vriendschap”.

In haar nieuwe woning in de Boabab, waar ze zonder te hospiteren kon intrekken, is de sfeer anders dan ze gewend was. Zij en haar huisgenoten eten zelden samen en plannen niet vaak iets leuks. In haar vorige huis, dat ze verliet omdat ze “iets anders wilde”, woonden ongeveer even veel mannen als vrouwen. Nu deelt ze het huis alleen met vrouwen, wat ze jammer vindt. “Mannen brengen meer geklier, vrouwen meer emotionele diepgang: dat geeft een gezellige dynamiek.”  Dit maakt haar voorstander van hospiteren. “Het is het belang van een persoon die een woning zoekt tegen negen die er al wonen. Ik zou zeggen dat je de wensen van die negen zwaarder moet laten wegen.”

SSH wil wachttijd voor hospiteer- en niet-hospiteerkamers gelijk trekken

Tot nog toe zijn er drie panden die met toewijzing via wachttijd werken. Het zijn de Opaal in Tolsteeg, de Boabab naast de IBB en Wisselspoor in de buurt van de Amsterdamsestraatweg. Samen goed voor 366 kamers, van de ruim 8500 kamers die de SSH in totaal beheert. De woningcorporatie hoopt voor 2030 in totaal nog 3000 woonruimtes op te kunnen leveren, waarvan de kamers onder het nieuwe systeem gaan vallen. Zoals de High Five op het Utrecht Science Park waarin 721 studio’s komen en 200 kamers.

Het uiteindelijke doel is om te zorgen dat de inschrijftijd voor een kamer met en zonder hospiteren gelijk is. Dan kan iemand als de inschrijftijd bereikt is, zelf de keuze maken: wil ik hospiteren of niet? Momenteel duurt het langer om in aanmerking te komen voor een kamer zonder hospiteerproces, omdat dit aantal kamers nog veel lager is. Om überhaupt voor een kamer in aanmerking te komen, heb je nu 3 jaar inschrijftijd nodig, volgens de site van de SSH.

Net zoals de studenten die we voor dit verhaal spraken, krijgt de studentenhuisvester uiteenlopende reacties over het nieuwe beleid, zegt persvoorlichter Joris van Eijck. De SSH staat echter nog steeds achter de beslissing omdat het aanbieden van twee ‘smaken’ de woonruimteverdeling volgens de stichting eerlijker maakt. Binnenkort zal de SSH een onderzoek uitvoeren naar het niet-hospiteren.

Sfeer echt heel goed

“De SSH ziet ons een beetje als een voorbeeldhuis”, zegt Casper (22) terwijl hij zich klaarmaakt om een rondje door Tolsteeg te gaan hardlopen. Hij woont nu 2,5 jaar in de Opaal met vijf anderen. Hij had geen zin om intensief te hospiteren en kwam dus niet verder dan een paar mailtjes en één hospiteeravond.

Deze kamer was een uitkomst, met maar 1,5 jaar inschrijftijd mocht hij er intrekken. Reden voor de korte tijd: zijn huis doet mee aan het Goeie Buur-buddysysteem. De SSH biedt hiermee jongeren die uit de zorg komen of dakloos zijn geweest een 5-jarig contract aan. Volgens Casper heeft dat geen invloed op de sfeer want die is “echt heel goed”. 

De huisgenoten eten vaak samen en plannen veel activiteiten. Dat is volgens hem wel een uitzondering: hij weet dat in andere huizen er weleens conflicten zijn. “Het liefst had ik natuurlijk dat mensen hier ook zouden hospiteren, maar ik begrijp dat het geen eerlijk systeem is.”

Prettig om niet te hospiteren

Ook voor gebouwgenoot Juul (25) was het “heel chill” om niet te hoeven hospiteren. “Het voelt toch altijd alsof je een bepaald soort persoon moet zijn”. Ze schreef zich in bij de SSH toen ze 18 werd en doet nu na “heel veel studies” een werkleertraject Pedagogisch Medewerker bij de Buitenschoolse Opvang in de buurt. De sfeer in huis is volgens haar niet hecht, maar wel prettig. “Iedereen doet zijn huistaken en gaat normaal met elkaar om.”

Ook in de Baobab zijn er succesverhalen. Tobias (26) woonde tijdens zijn hele bachelor ICT aan de Hogeschool Utrecht nog bij zijn ouders in Amersfoort. Hoewel De Uithof maar 20 minuten fietsen was, vond hij op zijn 24ste dat hij “toch echt het huis uit” moest. Hij begon met hospiteren en kreeg zes keer een afwijzing, voordat hij een kamer vond in de Baobab. Zijn huisgenoten ontmoette hij pas op de dag dat hij introk.

Toch klikt het goed. Buiten het huis ondernemen ze weinig samen, al is dat “wel een goed idee”. Door de lange inschrijftijd zijn veel bewoners wat ouder en druk met hun eigen leven, zoals hijzelf, die inmiddels een master AI volgt.

*De echte namen van Fred en Francine zijn bekend bij de redactie.