UU-docent op schip Flotilla: ‘Ik ben door Israël ontvoerd’

“Ik dacht dat we met bijna honderd boten de blokkade zouden kunnen doorbreken en dat in ieder geval een paar schepen Gaza echt zouden bereiken.” Haar hoop werd echter snel de grond in geboord. Universitair docent Górska, een van de acht GSF-activisten uit Nederland, werd samen met andere actievoerders van zee geplukt ver voor ze Gaza hadden bereikt. 

Beelden van haar aankomst op Schiphol in mei werden op grote schaal gedeeld op sociale media. Ze droeg een nekbrace en ze werd begroet door een uitgelaten hulphond. De actie waar zij bij betrokken was, kreeg steun, maar ook kritiek. 

“Het was geen theatraal optreden”, zegt ze over haar redenen om zich bij GSF aan te sluiten. “Het was een actie om in te grijpen in een systeem van onrechtvaardigheid. We hoopten een humanitaire corridor te openen. Onze boten vervoerden hulpgoederen, en onze groep bestond uit docenten, medisch personeel en eco-bouwers die klaar stonden om Palestijnen te helpen bij de wederopbouw van scholen, universiteiten, ziekenhuizen en infrastructuur.”

Het doorbreken van de belegering was echter haar belangrijkste doel. “Hoewel hulp noodzakelijk is, vormt die op zichzelf geen uitdaging. Wel het doorbreken van de bezetting en en het uitwissen van de macht waaraan Palestijnen worden onderworpen”, legt ze uit.

Magdalena Górska, foto uit privécollectie

"Een enorme verantwoordelijkheid“

Hoewel GSF een nieuwe organisatie is, is het doel om de Israëlische zeeblokkade te doorbreken dat niet: de geschiedenis van de vloot gaat terug tot 2008. Górska, met zo'n 15 jaar zeilervaring, had al eens overwogen om mee te doen aan de eerste missie van GSF in juli 2025 toen de organisatie ervaren zeilers zocht. “Maar meedoen brengt ook een enorme verantwoordelijkheid met zich mee. Ik wilde er zeker van zijn dat ik het aankon.” Ze twijfelde vanwege haar neurodiversiteit en haar hulphond Rubi die niet mee zou kunnen.

In september nam ze een besluit om toch te gaan. “Ik vond het nogal discriminerend om aan te nemen dat je niet kunt deelnemen aan bepaalde vormen van protest omdat je een bepaalde kwetsbaarheid hebt”, zegt ze. Voor Rubi werd een oppas gezocht.

Górska nam verlof op om mee te gaan met de flotilla. Ze droeg werk over aan haar collega’s van het team Gender- en Postkoloniale Studies zodat het onderwijs en onderzoek geen last van haar afwezigheid zouden hebben. Ze bracht de universiteit niet op de hoogte van haar plannen, omdat ze in haar eigen tijd mee ging met GSF.

“We moesten bij elke stap de veiligheid en impact van de missie evalueren”

De start
De missie begon in april in Barcelona, waar de deelnemers werden getraind in geweldloze communicatie en tactieken om situaties met het Israëlische leger te de-escaleren, zegt Górska. Ze werden ook voorbereid op wat ze konden verwachten in het geval van een onderschepping.

Op 12 april voeren ze uit. Ze werkten in ploegen en oefenden op verschillende mogelijke situaties, zoals het evacueren van de boot of het redden van iemand die overboord was geslagen. Ook hielden ze bijeenkomsten over geopolitiek, met name over de gebeurtenissen in Gaza, Libanon en Iran. “We moesten bij elke stap de veiligheid en de impact van de missie beoordelen”, zegt ze.

Ze voeren eerst naar het Italiaanse eiland Sicilië, waar enkele boten actie ondernamen om het vrachtschip MSC Maya te hinderen, dat naar verluidt grondstoffen voor de Israëlische militaire industrie vervoerde. In Sicilië voegden zich nog meer boten bij de vloot. In totaal voeren 56 vaartuigen naar Kreta. Toen ze op 29 april het Griekse eiland naderden, werden 22 van de boten, waaronder die van haar, door het Israëlische leger in beslag genomen. De rest van de vloot hergroepeerde zich op Kreta en voer vervolgens door naar het Turkse Marmaris, waar ze op 14 mei hun tocht vervolgdem. Deze boten werden op 18 mei bij Cyprus onderschept.

“Het is veelzeggend dat geen enkele EU-regering de ontvoering van mensen uit de hele wereld en dus ook EU-burger door een buitenlandse staat die op meer dan 1000 kilometer van zijn eigen kusten opereerde, in het Griekse zoek- en reddingsgebied, heeft veroordeeld”, zegt Górska. "Het stilzwijgen van regeringen en media maakt hen medeplichtig aan onze ontvoering, maar ook hun rol in het in stand houden van de Israëlische straffeloosheid en invloed op de EU.”

De onderschepping vond naar schatting plaats op 500 tot 600 zeemijl van Gaza.

“Onze boten drijven nog steeds ergens in de Middellandse Zee”

De onderschepping
Niemand aan boord had zo snel een onderschepping verwacht. De Israëlische soldaten schreeuwden tegen de activisten dat ze de motor moesten uitschakelen, anders zouden ze op hen schieten. Ze zag de laserstralen van machinegeweren gericht op de lichamen van mensen die tegenover haar in de cockpit zaten.

Zodra de soldaten aan boord waren gekomen, bonden ze degene van wie ze dachten dat hij de kapitein was, vast met kabelbinders en brachten ze later iedereen aan dek. Daar werden ze gefouilleerd. “Ze haalden al onze bezittingen overhoop, sneden vervolgens de zeilen kapot en vernielden de boot volledig.”

Daarna werden de activisten naar een gevangenisschip gevaren. De bemanning had niets meer dan de kleren die ze aanhadden. De GSF-boten werden op zee achtergelaten. “Die drijven nog steeds ergens rond in de Middellandse Zee en vormen een gevaar voor het scheepvaartverkeer; dit is slechts één van de vele voorbeelden van de straffeloosheid van Israël”, zegt Górska.

Het gevangenisschip
Op het gevangenisschip werden de deelnemers van de vloot vastgehouden in dezelfde houdingen als te zien is in een video die is geplaatst door Itamar Ben-Gvir, de Israëlische minister van Nationale Veiligheid. Op de beelden is te zien hoe hij de vastgehouden flotilla-activisten beschimpt terwijl ze in rijen knielen met hun hoofd op de grond en hun handen met kabelbinders achter hun rug vastgebonden.

“We werden keer op keer gedwongen om in deze stresshouding te blijven zitten”, zegt Górska. Ze zag hoe andere activisten werden geschopt, geslagen, soms ook met een wapen als ze ook maar een klein beetje bewogen en het was onmogelijk om niet te bewegen zegt ze. “Veel mensen waren geschokt toen ze de video van Ben-Gvir zagen, maar dat is slechts het topje van de ijsberg. Het geweld van Israël – zowel tegen ons als het veel ergere geweld tegen het Palestijnse volk – is een systematisch probleem, een dagelijkse realiteit die ook verkrachting en talloze martelmethoden omvat.”

Na de fouillering werden de gevangenen gedwongen om op hun knieën vooruit te kruipen, met het hoofd naar beneden en de handen op het hoofd, voor een documentcontrole. “Op dat moment namen ze alles wat ik nog bij me droeg van me af: mijn paspoort, pinpas, zorgpas en het jasje dat ik droeg.” Volgens haar werden mensen die medicijnen nodig hadden, van hun medicijnen beroofd.

“Toen ik landde, hoorde ik een luid krakend geluid uit mijn nek komen”

De gevangenis
De Israëlische soldaten creëerden op het dek een gevangenis met zeecontainers als muren. “We moesten een voor een die ruimte in zonder te weten wat daar binnen was." Tot haar opluchting zagen ze achter de zeecontainers andere flotilla-activisten. Telkens wanneer iemand deze ruimte werd binnengeleid, klapte iedereen en omhelsde die persoon. We probeerden vast te stellen hoeveel boten waren onderschept en hoeveel mensen er vermist werden.” Ze telden 181 mensen.

Ze werden twee nachten en twee dagen in deze ruimte vastgehouden. “’s Nachts was het ijskoud en overdag was het heet”, zegt Górska. Ze herinnert zich een vrouw die zonder schoenen of sokken was opgepakt, alleen in een hemdje en een broek, en onderkoeld raakte. "We probeerden haar op te warmen door haar alle kleren te geven die we konden missen. We maakten ook schoenen voor haar van de plastic verpakkingen rond de flessen water die de Israëlische bezettingsmacht had verstrekt.”

Górska lag op de vloer te slapen toen de soldaten plotseling binnenkwamen en schreeuwden: “Wegwezen! Op je knieën! Ga op de grond liggen!” Ze deed wat ze zeiden. Na een tijdje kregen de activisten te horen dat ze weer moesten opstaan. “Toen ik dat deed, kwam er een soldaat van achteren, greep me bij mijn shirt en broek vast en gooide me tegen iemand anders aan. Toen ik neerkwam, hoorde ik een luid krakend geluid van mijn nek en werd het donker voor mijn ogen. Vanaf dat moment had ik veel pijn.”

Toen de soldaten eindelijk vertrokken, vertelde ze aan een arts die deel uitmaakte van de bemanning van haar boot wat er was gebeurd. “Ze deed een T-shirt om mijn nek om die warm te houden, en dat was alles. Meer kon ze niet doen.”

Volgens Górska begon het Israëlische leger rond die tijd sommige gevangenen in eenzame opsluiting te plaatsen.

Ondanks de hitte overdag was er volgens Górska maar een beperkte hoeveelheid water beschikbaar, en het brood dat ze kregen, werd in vuilniszakken op de binnenplaats gegooid. Op dat moment gingen 81 van de ontvoerde mensen, waaronder zijzelf, in hongerstaking om de vrijlating van degenen in eenzame opsluiting te eisen en om de medicijnen en maandverband van de activisten terug te krijgen. "Zonder resultaat.”

De activisten protesteerden ook door leuzen te scanderen voor hun kameraden en de Palestijnen, en door te weigeren mee te werken. Górska: "We gingen niet in rijen staan toen ze ons wilden tellen, en lieten ons lichaam slap hangen zodat we weggedragen moesten worden.”

“Hoe erg dit ook klinkt, het is niets vergeleken met wat Palestijnen moeten doorstaan”

De vrijlating
Tegen het einde van hun gevangenschap op het Israëlische gevangenisschip gooiden de soldaten vanaf korte afstand flitsgranaten naar de activisten. “Mijn gehoor is hierdoor aangetast”, zegt Górska. “Ik zag hoe iemand in zijn been werd geschoten en aan zijn haar en baard werd meegesleurd. Ze hebben ook sommige mensen flink in elkaar geslagen. Maar het is belangrijk om te benadrukken dat, hoe erg dit ook klinkt, het niets is vergeleken met het systematische geweld van een staatsapparaat dat is ontworpen om Palestijnen etnisch te zuiveren.” Volgens haar kreeg geen van de activisten medische behandeling voor hun verwondingen

Voordat de deelnemers aan de vloot op 1 mei werden vrijgelaten, brachten de Israëlische troepen hen over naar een ander schip, waarvan ze pas later wisten dat het van de Griekse kustwacht was. “Op dat moment vertelden ze ons dat Saif en Thiago, twee activisten die toen nog steeds in eenzame opsluiting zaten, al waren overgebracht, maar we geloofden hen niet. En het was inderdaad een leugen”, zegt Górska. Saif Abu Keshek en Thiago Ávila werden in werkelijkheid naar Israël gebracht en daar nog een week vastgehouden.

Het  Griekse schip bracht de activisten naar een verlaten militaire haven op Kreta. “We ontdekten dat het Israëlische schip ons in groepjes terugbracht, dus het gevangenisschip moet zich in de Griekse kustwateren hebben bevonden. De Griekse autoriteiten moeten hebben geweten hoeveel mensen er werden vrijgelaten en dus ook dat Israël Saif en Thiago vasthield. “Dat betekent dat ze samenwerkten met Israël.”

De Griekse autoriteiten brachten de activisten vervolgens met bussen naar een ziekenhuis. Daar kreeg ze haar nekbrace. „Het ziekenhuispersoneel was aardig, maar ik vroeg om mijn medische dossier en dat werd geweigerd. Ik probeer het nog steeds te krijgen”, zegt Górska. Na het ziekenhuis gaf de Griekse politie hun documenten terug. Górska kreeg haar paspoort terug, maar niet haar pinpas.

Vervolgens zetten de bussen hen af in Heraklion waar iemand van het Nederlandse consulaat de Nederlandse burgers kwam opzoeken. “Ze zei dat ze niets voor ons kon doen. Ze kon niet zorgen voor onderdak, eten of drinken. Ik zei tegen haar dat het ironisch was dat belastinggeld werd gebruikt om haar hotelkosten te dekken, maar niet om mensen te helpen die waren ontvoerd door een staat waarmee Nederland samenwerkt. Ze glimlachte alleen maar en haalde haar schouders op.”

“Gelukkig was de solidariteit die ik van de bevolking van Kreta ervoer ongelooflijk. Dat zal ik nooit vergeten.” Lokale bewoners boden sommige een plaats om te slapen aan, terwijl anderen in een kraakpand verbleven. “Terwijl regeringen falen, tonen mensen de vriendelijkheid en solidariteit die in de wereld zouden moeten prevaleren.”

Geen verklaring van de UU
Górska zegt dat ze veel solidariteit ervaarde van haar directe collega’s en studenten. “Sommige collega’s buiten de studierichting Genderstudies maakten zich zorgen om mijn veiligheid. Ik heb ook een prachtige verzameling berichten van studenten gekregen die veel voor me betekenen”, zegt ze. Maar ook buiten de universiteit voelde ze de solidariteit zoals tijdens een pro-Palestijns protest bij het Centraal Station en een kampement voor het ministerie van Buitenlandse Zaken.

De universiteit zelf heeft geen contact met haar opgenomen of een verklaring afgegeven over haar ontvoering. Destijds vertelde UU-voorzitter Hans Brug aan DUB dat de universiteit geen verklaring zou afgeven omdat Górska met de flotilla mee was tijdens haar verlof.

Ze is inmiddels weer aan het werk. Op de vraag of ze zich bij een volgende GSF-missie zou aansluiten mocht die plaatsvinden, zegt Górska: “Als ik de kans zou krijgen om het nog eens te doen, zou ik dat zeker doen. Ik vind dat we niet mogen ophouden met proberen, ook al bereiken we onze doelen niet meteen.”

Zeven Nederlanders die op de vloot hebben meegevaren, gaan bij het Openbaar Ministerie (OM) aangifte doen tegen Israëlische soldaten. Zij beschuldigen de soldaten van seksueel geweld, mishandeling, vernedering en marteling. Górska heeft in Polen, haar land van herkomst, aangifte gedaan tegen Israël.