Aardig doen of keihard aanpakken?

“Als ik een student een e-mail schrijf”, zeg ik wel eens tegen een jongere collega, “dan denk ik altijd dat er twee mensen over de schouder van die student meekijken. De eerste is haar vader, de tweede haar advocaat.”

Ik bedoel dit metaforisch, hè.

De vader staat voor laten we zeggen common decency, algemeen fatsoen. Beleefde aanhef, kort antwoord op de vraag of een uitleg van het een of het ander, vriendelijke groeten. Ik doe dat ook wanneer de ander zich zelf niet aan die beleefdheidsregels houdt. Het kost niets om een beetje aardig te zijn.

De laatste tijd komt het nogal eens voor dat een student mij meldt dat haar iets naars is overkomen. Ik probeer daar begrip voor op te brengen, en als het enigszins mogelijk is maak ik voor haar een uitzondering op de regel. Dat laatste wordt eerlijk gezegd ook wel een beetje van mij verwacht. ‘Knijp maar een oogje toe, ze heeft het moeilijk,’ fluistert de studieadviseur mij in, en dat doe ik dan ook. Common decency gaat over meer dan alleen maar ijzige beleefdheid.

De advocaat van de student die meeleest is een ander verhaal. Vaker dan ooit wordt er tegenwoordig bij het minste of geringste met processen gedreigd. Op middelbare scholen schijnt het al schering en inslag te zijn. Boze ouders en hun gehaaide advocaten lopen daar de deur van de rector plat, hoor ik. En ook bij ons steekt het juridiseringsmonster zijn kop op.

Zelf ben ik nog niet voor de rechter gesleept, maar wel al voor een interne beroepscommissie. Het overkwam me laatst. 

Een verandering in mijn cursus die ik wel in Osiris had laten opnemen, stond niet goed in de cursushandleiding vermeld, met als gevolg een tegenstrijdigheid. In plaats van mij een e-mail te sturen of een gesprek met mij erover aan te gaan, koos een van mijn studenten voor de juridische weg, en zo had ik dus een officiële klacht aan mijn broek hangen.

Zo’n klacht gaat naar een ambtelijke instantie, en die instantie komt weer naar mij toe. “Wat moeten we hiermee, Jaap?”, vroeg de voorzitter van de examencommissie. “Geef de student maar gelijk”, zei ik met een zucht. Het verzoek was uiteindelijk niet onredelijk en ik had natuurlijk beter op moeten letten, fair enough.

Dat de vader en de advocaat van de student over haar schouder meekijken, vind ik niet zo erg, het houdt mij scherp. Maar wat mij steekt, is dat ze dat tegelijkertijd doen, in unisono. Als twee fantomen toeteren ze in mijn oor. De een heeft de vorm aangenomen van een duiveltje, de ander gaat verkleed als engel. U kent uw romcoms, ik hoef u niet te vertellen hoe dramatisch dat is.

Er wordt op mijn eindeloze compassie gerekend, maar tegelijk wordt er van mij helemaal niets getolereerd.

De stem van de duivel en de engel smelten samen. ‘Als je niet aardig bent, ga ik je keihard aanpakken,’ hoor ik ze zeggen.

Medewerkersblik, en Staff's Viewpoint op de Engelse pagina, is de plek waar werknemers van de Universiteit Utrecht hun kijk op het universitaire leven delen. Studenten van de Universiteit Utrecht doen dit in de columnreeks Studentenblik en Students' Viewpoint. Lees ze allemaal!