Een promovendus is ook een student

Zijn promovendi PhD kandidaten, of PhD studenten? Dat is de vraag die me sinds 18 mei bezighoudt, toen De Jonge Akademie het Symposium Profkip organiseerde naar aanleiding van het rapport over De Profkip: de archetypische professor die te veel promovendi onder diens vleugels heeft. Tijdens een panelgesprek zei Martijn van der Meer van het Promovendi Netwerk Nederland dat promovendi als collega’s moeten worden gezien, in plaats van als studenten.

Ik ben het daar in de kern helemaal mee eens. We kunnen er in Nederland trots op zijn dat veruit de meeste promovendi hier hun promotie als baan doen, met bijbehorende arbeidsvoorwaarden. Promovendi doen belangrijk werk, en horen daar financieel goed voor te worden gecompenseerd. Maar hoe langer ik over die opmerking van Martijn nadenk, hoe meer ik besef dat deze vraag over de status van promovendi naar de kern van de discussie over de kwaliteit van promovendi-begeleiding leidt.

Een promotietraject is immers ook (vooral?) een opleiding tot onderzoeker. En opleiden kunnen we aan een universiteit heel goed. Alle promovendi zijn niet voor niets verbonden aan een Graduate School, met de nadruk op school. Waarom is er dan zo weinig aandacht voor de scholing van promovendi?

Bij ons in de Graduate School of Natural Science hoor ik veel te vaak dat training voor promovendi “zonde van de tijd” is. Ik ken begeleiders die promovendi actief afraden om zich te ontwikkelen in communiceren of schrijven omdat dat zou afgaan van tijd in het lab. Als voorzitter van de School heb ik geen mogelijkheden om deze promotoren te dwingen hun promovendi wél deze trainingen te laten volgen. Ik vind dat dit type trainingen in bijvoorbeeld projectmanagement, research data management, of open science wel zinnig zijn voor elke promovendus.

Er moet dus iets veranderen. We moeten promovendi soms gaan beschermen tegen hun eigen promotoren; die helaas te vaak nog een ander belang hebben dan de promovendi zelf. 

De promotoren willen dat onderzoek gedaan wordt, want dat hebben ze de financier beloofd. Maar voor de promovendus is het promotietraject allereerst een kans zich als onderzoeker te ontwikkelen. Het kan toch niet zo zijn dat de promotor bepaalt wat een promovendus kan en mag leren? 

Ik vraag de universiteit mag om de Graduate Schools meer handvaten te geven om de opleiding van promovendi af te dwingen.Promovendi zijn allereerst collega’s en werknemers. Maar wel met bijzondere behoeften. Het is dus zo gek nog niet als ze zich af en toe als studenten opstellen.