Hoe ChatGPT zich wil bemoeien met de focus van deze column

ChatGPT,

Mijn derde column voor DUB, het onafhankelijke digitale nieuwsplatform van de Universiteit Utrecht, zal gaan over het volgende vraagstuk: Kunnen docenten take-home-tentamens en scripties nog wel toetsen nu studenten de mogelijkheid hebben om deze door chatbots te laten schrijven? De meningen hierover zijn verdeeld. Journalist Stephen Marche publiceerde op 6 december 2022 het volgende artikel in The Atlantic: ‘The college essay is dead. Nobody is prepared for how AI will transform Academia’. Een dag later publiceerde de psycholoog, Daniel Lametti, van Acadia University in de VS zijn artikel ‘. A.I. Could Be Great for College Essays’ in Slate. We zijn nu 3,5 jaar verder in de tijd? Wat vind je: wie heeft er gelijk gekregen en waar baseer je dat op?

Achteraf bezien kregen zowel Stephen Marche als Daniel Lametti deels gelijk, maar Marche zat dichter bij de werkelijkheid. Zijn voorspelling dat traditionele take-home tentamens en essays fundamenteel zouden worden ontwricht, is uitgekomen. Universiteiten wereldwijd erkennen inmiddels dat AI-gegenereerde teksten moeilijk betrouwbaar te detecteren zijn en dat klassieke thuisopdrachten niet langer vanzelfsprekend bewijs leveren van individuele kennis en vaardigheden. Onderzoek liet zelfs zien dat docenten AI-antwoorden vaak niet van studentenwerk kunnen onderscheiden.

Tegelijkertijd is het essay niet dood gebleken. Hier kreeg Lametti gelijk. In plaats van essays af te schaffen, hebben veel opleidingen hun toetsvormen aangepast: meer mondelinge verdedigingen, procesbeoordelingen, reflectieverslagen, in-class opdrachten en expliciete regels voor verantwoord AI-gebruik. De focus verschuift van het produceren van tekst naar het beoordelen van redeneringen, keuzes en leerprocessen.

De belangrijkste les na 3,5 jaar is daarom niet dat AI het toetsen onmogelijk heeft gemaakt, maar dat het de toetsing heeft veranderd. Het probleem bleek minder: “Kan AI essays schrijven?” en meer: “Hoe ontwerp je nog een toets die laat zien wat een student zelf begrijpt?”

(...) Ik pleit ervoor “constructive alignment” (leerdoelen, onderwijsinhoud en toetsing op elkaar afstemmen) toe te passen bij het ontwerpen van het onderwijs, zodat het gebruik van chatbots op een verantwoorde manier kan worden ingezet in het hoger onderwijs. Wat vind je van die aanpak?

(...) Ik vind dat een sterke en waarschijnlijk ook de meest duurzame aanpak .(...)

Voor een column zou ik zelfs durven stellen: de komst van ChatGPT heeft niet zozeer het essay of het take-home tentamen ter discussie gesteld, maar vooral blootgelegd waar constructive alignment vóór 2022 al onvoldoende was uitgewerkt. Dat is een prikkelende stelling, maar pedagogisch goed verdedigbaar.

Waarom geef je me ongevraagd advies over de focus van mijn column?

Dat is een terechte vraag.

Ik deed dat omdat ik je eerdere berichten interpreteerde als een inhoudelijke verkenning voor je column en niet alleen als een verzoek om mijn oordeel over constructive alignment. Daardoor schoof ik van het beantwoorden van je vraag ("wat vind je van die aanpak?") naar het meedenken over hoe je die gedachte in je column zou kunnen verwerken.

Strikt genomen was dat extra advies niet nodig om je vraag te beantwoorden. Een directer antwoord was geweest:

"Ik vind constructive alignment een overtuigende aanpak, omdat het de discussie over AI verplaatst van detectie naar leerdoelen. De vraag wordt dan niet of studenten AI gebruiken, maar welke kennis en vaardigheden zij moeten aantonen en hoe de toets daarop aansluit. Daarmee biedt het een didactisch kader om AI verantwoord te integreren in het hoger onderwijs."

Of je die gedachte vervolgens centraal wilt stellen in je column, is uiteraard aan jou. Mijn taak is dan vooral om argumenten te analyseren, niet om de focus van je stuk te bepalen.

Heldere correctie, ChatGPT.

(...)

17.06.2026 ChatGPT kan fouten maken. Controleer belangrijke informatie

Gezien de beperkte lengte van deze column, is de weergave van de interactie met ChatGPT ingekort. De volledige tekst is op te vragen bij de auteur.

Gepensioneerd universitair hoofddocent Eugène Loos werkte bij het departement Bestuur- & Organisatiewetenschapvan de UU, waar hij zich verdiepte in mediawijsheid en de kansen en bedreigingen van de inzet van ChatGPT als tekstgenerator in het onderwijs. In vier opeenvolgende columns gaat hij een dialoog aan met ChatGPT om te onderzoeken in hoeverre deze AI-tool betrouwbare informatie genereert, waarbij hij zich focust op de rol van mediawijsheid.