Lichtpuntjes voor de klimaat-toekomst

Ik beschouw mezelf als een optimist. Ik doe mijn best om positief in het leven te staan. Dus toen UU-studenten in het Deepdive-project van DUB kozen voor meer artikelen over de vraag "hoe kun je hoopvol blijven over de toekomst?", ging ik denken: waar haal ik mijn hoop vandaan? 

Laat ik het bij mijn vakgebied houden, de klimaatwetenschap. Ja, er is een klimaatcrisis, zoals ook door de UU in 2023 officieel is erkend. En ja, er zijn meer dan genoeg klimaatscenario’s die een heel angstaanjagende toekomst schetsen.

Maar er gaat ook heel veel wél goed. De wereld is langzaam van de fossiele brandstoffen aan het afstappen. Onze UU-collega Detlef van Vuuren en zijn team hebben onlangs een belangrijke rol gespeeld in de aanpassing van de officiële uitstoot-scenario’s van het IPCC: het slechtste scenario met heel hoge CO2-uitstoot is niet meer realistisch. Een pessimist zou terecht kunnen aandragen dat het beste scenario met heel lage uitstoot ook is geschrapt. Maar voor doemdenken is er dus minder reden: volgens het IPCC – het intergovernmental Panel on Climate Change - ziet de toekomst er nu iets minder dramatisch uit.

En dat komt vooral omdat de wereld ontzettend rap weg beweegt van fossiele brandstof. Energie uit hernieuwbare bronnen als wind en zon is al een paar jaar flink goedkoper dan energie uit fossiel. 

Sowieso gaat het eigenlijk best goed met de energietransitie. De hoeveelheid olie die de wereldwijde industrie nodig heeft per toegevoegde euro is 50 procent lager dan in de jaren 70!

En stel je eens voor hoe het klimaat eruit zou zien als er geen klimaatwetenschap bestond? Als John Tyndall in 1859 niet had ontdekt dat CO2 een broeikasgas is. Als er geen rapport van de Club van Rome of hoorzitting met James Hansen was geweest. Kortom, als de samenleving sinds de jaren 80 gewoon vrolijk was doorgegaan met bruinkool verbranden. Dan zouden we nu op een flink hoger CO2-niveau zitten, en op weg gaan naar een extreem hoog niveau. Dat zou pas echt catastrofaal zijn. Er is, kortom, al heel veel klimaatverandering voorkomen. 

Eén van de helden in dit verhaal is Guus Velders, die in het kantoor naast me werkt. Hij heeft er mede voor gezorgd dat een aantal chemische stoffen zijn uitgebannen, waardoor een extra temperatuurstijging van maximaal een halve graad Celsius is voorkomen. Over impact gesproken! Hij is er in 2017 op de Time-lijst van meest invloedrijke mensen mee gekomen.

Natuurlijk, zelfs de huidige impacts van klimaatverandering vallen niet mee. Er zijn nu al meer stormen, hittegolven en andere rampen. Maar het hoopvolle nieuws is dat het de wereldwijde samenleving echt lijkt te gaan lukken de trend om te buigen. Van steeds meer uitstoot, naar elk jaar minder uitstoot. En hopelijk, over een paar jaar, zelfs netto negatieve uitstoot, waardoor de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer vanaf dan weer daalt. Het kan. We moeten het alleen even doen.

Dus ben ik hoopvol. En het meest over de studenten. Hun wereld verbetert sneller dan we ons soms realiseren. Toen ik in 2005 afstudeerde in klimaatfysica, ging bijna 30 procent van mijn jaargenoten bij Shell werken. De huidige studenten klimaatfysica staan er heel anders in. Ze zijn veelal idealisten, zoals mede-DUB-columnisten Sara Niknam en Hubert Matuszewski. Ze willen een betere wereld. En ik ben hoopvol dat het ze gaat lukken. Omdat ik het als opdracht zie om hoopvol te blijven. Want als er geen hoop meer is, wat hebben we dan nog?

Medewerkersblik, en Staff's Viewpoint op de Engelse pagina, is de plek waar werknemers van de Universiteit Utrecht hun kijk op het universitaire leven delen. Studenten van de Universiteit Utrecht doen dit in de columnreeks Studentenblik en Students' Viewpoint.