Gun ze een exit

Niet meer tegen wil en dank eindeloos promoveren

Erik-van-Sebille-foto Ivar Pel voor DUB
Erik van Sebille, foto Ivar Pel/DUB

Twee promovendi dalen af in de hel om op zoek te gaan naar hun overleden promotor, omdat ze anders niet kunnen promoveren. Het is het bizarre uitgangspunt van het fantastische, verontrustende Katabasis van R.F. Kuang - met dank aan een leestip van DUB. Alice en Peter zijn in die roman zo wanhopig om hun promotie af te maken dat ze letterlijk to hell and back gaan.

Promovendi moeten immers promoveren, anders is de promotie een mislukking. Maar waarom eigenlijk? In wiens belang is het nou eigenlijk dat promovendi koste wat kost de eindstreep halen?

Aan de UU krijgen promovendi in eerste instantie een contract voor 18 maanden, en na een formele 'go/no-go evaluatie' wordt dat bij voldoende voortgang omgezet in een contract voor vier jaar. Het is heel goed dat promovendus en begeleiders op een gegeven moment even stilstaan om te checken of de promotie nog wel past, hoewel een no-go voor alle betrokkenen een flinke tegenvaller kan zijn.

Maar dan… Na dat check-punt in het eerste jaar is het zeer ongebruikelijk de promotie alsnog te stoppen. Als de trein eenmaal rijdt, kom je er niet meer vanaf. De enige opties zijn dan ofwel promoveren ofwel na nog drie jaar (of langer!) voortploeteren eindigen met niets.

In bijna alle andere banen kan een werknemer op elk moment gewoon vertrekken, als het niet meer leuk is. En een promotietraject is helaas niet altijd leuk, naar het eind toe. Gelukkig redden veruit de meeste promovendi het hun promotie met goed gevolg af te ronden. Maar voor een kleine minderheid wegen de laatste loodjes te zwaar.

Dus ik pleit voor een graceful exit. Een cultuuromslag waarbij een promovendus die niet meer door wil diens promotietraject kan laten stoppen en zo de universiteit via de voordeur kan verlaten, in plaats van via de achterdeur. Zo’n einde moet dan natuurlijk arbeidsrechtelijk wel netjes geregeld worden.

Ik zou willen dat afbreken niet als een gat op het CV wordt gezien. Alhoewel ik me afvraag hoe erg een toekomstige werkgever buiten de wetenschap het vindt als iemand ‘maar’ twee of drie jaar, in plaats van vier, onderzoek heeft gedaan.

In de VS is er de optie van mastering out: promovendi die ruim voor het einde besluiten om te stoppen kunnen een ander diploma krijgen. Misschien moeten we in Nederland ook nadenken over een andersoortig diploma of getuigschrift voor iemand die halverwege een promotie stopt. Want die promovendi hebben vaak hartstikke veel geleerd en waardevolle kennis opgedaan.

Ik vermoed dat veel promovendi die ongelukkig zijn met hun promotietraject, het eigenlijk helemaal niet zo erg vinden te stoppen. Ik vrees dat de druk om door te gaan vooral bij de promotoren liggen. Die hebben vaak onderzoeksbeurzen waar precies één promovendus van kan worden aangesteld - als die promovendus dan halverwege stopt, is er niet genoeg geld over om nog een nieuw traject te starten. Het zou dus helpen als NWO en andere onderzoeksfinanciers flexibeler omgaan met onafgemaakte promotie-trajecten. Misschien kan de promotor de overgebleven financiering gebruiken om het onderzoek zelf af te ronden?

En natuurlijk moeten we af van de promotiebonus als financiële prikkel voor de universiteit om maar zoveel mogelijk promovendi over de eindstreep te trekken - maar daar zijn nog veel meer argumenten voor.

De huidige situatie, waarin promovendi en begeleiders als in een ongelukkig huwelijk tegen wil en dank doorgaan, is ongezond. Als de twee promovendi die in Katabasis hun promotor achterna reisden naar de hel gewoon een graceful exit hadden kunnen krijgen, dan had dat een hoop ellende bespaard – maar was het wel een korte roman geweest.

Medewerkersblik, en Staff's Viewpoint op de Engelse pagina, is de plek waar werknemers van de Universiteit Utrecht hun kijk op het universitaire leven delen. Studenten van de Universiteit Utrecht doen dit in de columnreeks Studentenblik en Students' Viewpoint.

Tags: promotie
Login to comment

Reacties

We stellen prijs op relevante en respectvolle reacties. Reageren op DUB kan door in te loggen op de site. Dat kan door een DUB-account aan te maken of met je Solis-ID. Reacties die niet voldoen aan onze spelregels worden verwijderd. Lees eerst ons reactiebeleid voordat u reageert.

Advertentie