Kan je aan de UU nog studeren zonder smartphone?

Je hoeft maar even bij de trappen van de UB op het Utrecht Science Park te gaan zitten en het valt op hoeveel studenten binnen komen lopen met de smartphone in de hand. Een groot deel is dan ook nog eens druk aan het typen en heeft duidelijk weinig oog voor de omgeving. Ze schrikken als ik ze aanspreek.

Een smartphone zorgt zeker voor een negatieve afleiding, zeggen alle studenten die ik in de UB spreek, maar dat is lang niet voor iedereen een reden om ‘m in de ban te doen. “Ik heb levens in drie landen, zonder smartphone kan ik echt niet met iedereen contact houden”, vertelt een tweedejaars student Economie. Maar dat ze bewust is van haar smartphonegebruik blijkt wel als ze alle applicaties opnoemt die ze kent waar je je schermtijd mee kan verminderen.

Zelf gebruikt ze er ook één en wel de app ScreenZen en ze is niet de enige. Zo vertelt een tweedejaars student Biologie die zijn schermtijd ook wil verminderen: “Het is een leuke app waarmee je zelfs streaks kunt opbouwen als je buiten je limiet niet op bepaalde apps klikt.” Het verminderen van je schermtijd wordt zo gegamificeerd voor extra motivatie. 

Nodig voor de studie
Twee masterstudenten Rechten vinden dat “een beetje bereikbaar zijn er nu gewoon bij hoort!” Maar ook zij gebruiken schermtijdbeperkende apps, maar klikken die ook wel makkelijk weg of negeren ze gewoon. Hierdoor loopt hun schermtijd snel op maar dat noemen “eigen verantwoordelijkheid”.

Wat voor de studenten zwaar weegt om de smartphone te blijven gebruiken, is dat die hen een gevoel van veiligheid geeft. “Het is fijn dat ik mijn live-locatie kan delen als ik ‘s nachts na een studiesessie in de UB naar huis fiets.” Dat daar een half uurtje doom-scrollen bij hoort voor ze gaan studeren, nemen ze op de koop toe. “Grote kans dat dat zo wel gaat gebeuren”, vertellen ze lachend als ze hun weg in de UB vervolgen. 

Hoewel de meeste studenten die ik spreek best wat minder op hun smartphone zouden willen zitten, is het sociale element voor velen belangrijk om een smartphone te hebben, maar die is vaak ook gewoon nodig, zeggen ze. Een derdejaars student Biologie op de trappen van de UB is eigenlijk wel te porren voor een paar weekjes zonder smartphone: “Ik wou dat ik zonder kan. Maar om bij bepaalde sites van de UU in te loggen, heb ik hem toch echt nodig.”

Leuks in het leven
Dat ondervond ook Micha (23), die een jaar heeft geleefd met een dumbphone – een ouderwetse mobiele telefoon waarmee je niet op het internet kunt. Hij had deze tijdens het tweede jaar van zijn studie Molecular & Biophysical Life Sciences. Hoewel hij vindt dat studeren zonder smartphone prima te doen was, moest hij wel iets verzinnen om in te loggen op sites waarvoor 2FA nodig is. Dat deed hij via Google Chrome, zegt hij.

“Verder vind ik dat een smartphone niet zo veel toevoegt aan het leven, het leidt eigenlijk alleen maar af.” Toch heeft hij inmiddels weer een slimme telefoon om naar muziek te luisteren. “Ik heb wel een mp3-speler, maar dan moet je muziek downloaden.”

Door het jaar zonder heeft hij een andere relatie gekregen met zijn smartphone. “Ik gebruik nog wel een betaalde versie van de Stay Focussed-app waar ik mijn schermtijd mee limiteer. Ik gebruik die nu dus minder en hou meer tijd over voor al het leuks in mijn leven.”

“De UU stimuleert smartphonegebruik”
Victor (25) leeft sinds januari zonder smartphone. “Er is zat onderzoek waaruit blijkt dat smartphonegebruik op de uni afleidt. We moeten eerlijk zijn dat smartphones iets negatiefs hebben.”

De student History & Philosophy of Science vertelt dat hij vele pogingen heeft ondernomen om minder afgeleid te worden door mijn telefoon. “Ik heb een app gehad die mijn schermtijd limiteerde en zelfs verschillende speciale en dure smartphones gekocht die mij hiermee zouden kunnen helpen.” Maar dit alles hielp niet. De enige echte oplossing om niet meer afgeleid te raken door onder andere YouTube-shorts, bleek om de smartphone helemaal weg te doen. 

Maar nu loopt hij dus tegen problemen aan op de universiteit. Zo zit de collegekaart op de smartphone en heeft hij de smartphone eigenlijk nodig om met 2FA bijvoorbeeld in te loggen op Brightspace. Daarom vindt hij dat de UU studenten aanmoedigt een smartphone op zak te hebben, zo bleek ook uit zijn reactie onder een DUB-verhaal. 

Bellend met zijn ouderwetse Nokia vertelt hij: “Ik vind het fijn dat dat ik geen smartphone meer heb. Ik was eigenlijk bang dat mijn vrienden het onhandig zouden vinden, maar dat valt reuze mee. Iedereen begrijpt het. Ik ben minder tijd aan mijn telefoon kwijt waardoor er nu gewoon veel meer spontaans in mijn leven gebeurt”, vertelt hij terwijl hij op weg is voor een ongeplande duik in de Kromme Rijn.

Voor Victor is Maps het enige grote gemis. “Je hebt echt een andere instelling nodig. Je kan minder spontaan navigeren naar een nieuwe plek.” Dat levert soms wat onhandige situaties op: “Ik was onderweg naar een hospiteeravond en ik wist welke bus ik moest hebben, maar niet meer welke halte ik moest uitstappen. Dus het vraagt zeker een iets betere voorbereiding!” Dus nu gaat hij bewuster voorbereid, maar minder afgeleid op pad. 

2FA
Inmiddels heeft hij ook een oplossing gevonden voor 2FA. “Er zijn verschillende applicaties te downloaden om de 2FA op je laptop te kunnen doen. Zo gebruik ik zelf G2FA. Maar KeePassXC is ook een goede optie.” Ook voor de studentenkaart heeft Victor een offline truckje: “Ik draag een A4-print van mijn bewijs van inschrijving, opgeplooid in mijn portemonnee, bij me op de UU.”

Hij zou graag zien dat de UU alternatieven aanbiedt. “Waarom is er geen optie om een fysieke studentenkaart te krijgen of 2FA via sms? Gelukkig bestaan er alternatieven, maar ik begrijp goed dat niet iedereen zo gek is om met een printje van bewijs van inschrijving op zak rond te gaan lopen.”

UU raadt 2FA op een apparaat af
Woordvoerder Iris Kruijen van de UU zegt te begrijpen dat studenten die bewust smartphone-vrij leven tegen drempels aanlopen. “Toch zijn de digitale studentenkaart en 2FA op dit moment de meest duurzame, veilige en studentvriendelijke optie voor het overgrote merendeel van onze studenten.”

2FA omzeilen door op een en dezelfde device in te loggen, ziet de UU als een risico. “We raden het gebruik van een authenticatie-extensie op dezelfde laptop als waarmee je inlogt sterk af, omdat dit de beveiliging van 2FA feitelijk simpelweg tenietdoet. Het tweede apparaat is juist de kern van de beveiliging.”

Een sms als tweede authenticatie valt ook niet in de smaak. Zo is “sms-verificatie aantoonbaar kwetsbaar voor aanvallen zoals SIM-swapping en onderschepping”, laat de woordvoerder weten.

Een fysieke studentenkaart komt er als het aan de UU ligt, niet. “Een fysieke kaart brengt logistieke uitdagingen met zich mee in de productie en uitgifte.” Daarnaast is een digitale kaart veel actueler, zegt ze: “Hij is direct intrekbaar en vrijwel onmogelijk te vervalsen, en daarmee in het algemeen de meest duurzame, veilige en studentvriendelijke optie.”

Omdat de UU studenten afraadt onveiligere alternatieven te gebruiken voor 2FA, is het misschien nog wel echt nodig om een smartphone op zak te houden. “Juist omdat de UU de gegevens van studenten en medewerkers serieus neemt, kiezen wij voor verificatiemethoden met een hoger beveiligingsniveau.”

De UU nodigt studenten die  “om welke reden dan ook niet met een smartphone willen of kunnen werken”, contact op te nemen met Studentenservice (via de balie, studentenservice@uu.nl of 030 253 7000) om te kijken of er eventueel maatwerk mogelijk is.

En Victor? Hij heeft zijn smartphone nog niet weggedaan. “Ik heb er een in een la liggen, om eens in de zoveel weken in te loggen op web-WhatsApp.” 

Challenge: Kun jij drie weken zonder smartphone?

Micha, die een jaar zonder smartphone door het leven ging, heeft een tip voor alle studenten met een smartphone. “Ik zou iedereen aanraden om eens drie weken je smartphone weg te doen. Je gaat net wat anders in het leven staan. Je hebt meer ontmoetingen met mensen omdat je bijvoorbeeld even naar de weg moet vragen. Ook leert het je anders met je smartphone om te gaan. Je krijgt nieuwe patronen en ik gebruik mijn smartphone nu minder en hou meer tijd over voor mijn al het leuks in mijn leven.”

DUB zou graag in contact komen met studenten die deze challenge komend studiejaar aan willen gaan. Voor een verhaal willen we drie studenten volgen en hun ervaringen optekenen. Zie jij een dergelijke uitdaging wel zitten? Meld je bij Gwenda Knobel.

Dit verhaal verscheen op 11 juni 2026 op DUB en is speciaal voor de nieuwe studenten van de Universiteit Utrecht even terug op onze voorpagina.