Buitenwereld klopt hard aan bij Diesviering in Domkerk

“Hoe vaak kan ik ‘samen’ in één korte zin krijgen”, vroeg Hans Brug, de nieuwe collegevoorzitter, in zijn speech tijdens de 390ste Diesviering donderdagmiddag in de Domkerk. "Samen de wereld verbeteren en deze duurzamer, gezonder en opener maken. En samen een brug slaan tussen wetenschap, kennis en samenleving.” Het is volgens hem de crux, en de kracht van de Universiteit Utrecht. 

Terwijl hij deze hoop op nieuwe verbindingen uitsprak, bonsde de buitenwereld luidruchtig op de deuren van de Domkerk. Voor een groep van zo'n veertig pro-Palestina demonstranten was het feestje geen Dies Natalis maar een Dies Mortalis.Daar riepen zij gedurende de hele ceremonie en tot lang erna en onder begeleiding van een demonstrant die hard op een grote trommel sloeg de jarige universiteit op om alle banden met universiteiten in Israël te verbreken: “omdat deze universiteiten militairen trainen, onderzoek doen met leger en wapenfabrikanten, en hun eigen Palestijnse studenten onderdrukken.” 

Protest voor de deur van de Domkerk, foto DUB

“Wat ben ik blij dat ik in een land leef waar dit kan”, zo reageerde Brug. Rector Wilco Hazeleger had even eerder gezegd: “Ook al horen we de mensen buiten. We nodigen uit de deuren en ramen open te zetten, want dat hoort zo.” De deuren bleven echter dicht. En de demonstranten bleven buiten in de kou staan.

Maak het verschil
Binnen verbroederden hoogleraren en studenten. In de cortège liepen zij – nooit eerder vertoond – zij aan zij. De stoet ging door de demonstratie buiten niet over het Domplein, zoals te doen gebruikelijk, maar liep onzichtbaar voor de buitenwereld binnendoor van het Academiegebouw, via de Pandhof naar de Domkerk.

Daar werd het 78ste lustrumjaar officieel geopend en presenteerde de rector het motto: Maak kennis, maak verschil.

Gonneke Stevens, hoogleraar Jongerenwelzijn aan de faculteit Sociale Wetenschappen, en Nienke Kuyvenhoven, van Jongerenwerk Utrecht, vertelden vervolgens over de 8500 jongeren in Utrecht die in armoede leven. En hoe je als universiteit onderzoek kunt doen waarmee je uiteindelijk het verschil kan maken voor deze groepen. Met hun project Minding the Gap hebben ze in kaart gebracht wat armoede doet met jongeren en welke stappen nodig zijn om de mentale gezondheid van deze jeugd te verbeteren. 

Hun conclusies:
1) Jongeren en ouderen hebben onmisbare ervaringskennis. Betrek ze als partner bij het onderzoek. 
2) Niet alle professionals denken hetzelfde over armoede. Ze zijn het niet eens over de oorzaken, en dienen elkaar daar meer op te bevragen. 
3) Samenwerken is moeilijk. Erken dit. 
4) Pak de structurele oorzaken van armoede aan en kijk niet alleen naar het individu of het gezin. 
5) Onderzoek naar armoede vraagt veel flexibiliteit van wetenschappers.

De drie eredoctors met het College van Bestuur, foto Bas van Hattum, Universiteit Utrecht

Eredoctor
Ook de drie eredoctoraten waren uitgekozen vanwege de relatie tussen universiteit en samenleving. De eerste lofrede was voor professor Linda Theron, hoogleraar Onderwijspsychologie aan de University of Pretoria in Zuid-Afrika. Deze wetenschapper heeft twintig jaar weerbaarheidsonderzoek gedaan onder jongeren die in Zuid-Afrika te kampen hebben met discriminatie, stress, onderbroken schoolcarrières en andere uitdagingen, maar die desondanks moedig en hoopvol iets van hun leven proberen te maken.

Het tweede eredoctoraat ging naar professor Eranda Jayawickreme, hoogleraar Psychologie aan de Wake Forest University in Winston-Salem, USA. Deze psycholoog en filosoof is gefascineerd door de vraag hoe mensen van verschillende achtergronden zich weten te verbinden en wat het kost als dit niet lukt. Hij onderzoekt wat nodig is om na traumatische gebeurtenissen te kunnen groeien als persoon. De voorwaarden om tot posttraumatische groei te komen, blijken niet eerlijk verdeeld: structurele ongelijkheid en politieke polarisatie bemoeilijken dergelijke processen.

De derde eredoctor is Linda Nooitmeer, afdelingsmanager Sociale Basis bij de gemeente Utrecht en voormalig voorzitter van het Nationaal Instituut Nederlands Slavernijverleden en Erfenis. Zij kreeg haar eredoctoraat voor haar maatschappelijk werk en haar onvermoeibare strijd voor erkenning en herstel van de schade die de slavernij heeft veroorzaakt. “Echt recht doen”, zo zei ze, “vraagt om herstel en reparatory justice: het actief opheffen van institutionele en sociaal-economische achterstanden. DUB had deze week een interview met haar.

De docenten van het jaar met het College van Bestuur, foto foto Bas van Hattum, Universiteit Utrecht

Docent van het jaar
Het muzikaal intermezzo kwam van het Utrechts Studenten Concert. Zij speelden L’Apprenti sorcier (de Tovenaarsleerling) van Paul Dukas onder leiding van Bas Pollard. Bestuurder Margot van der Starre mocht, zoals elke Dies gebeurt, twee docenten in het zonnetje zetten die door studenten zijn uitverkozen tot docent van het jaar. Dit keer waren dat twee Vlamingen: taalkundige Marijke de Belder en AI-wetenschapper Jeroen Ooge.

Gevraagd naar haar drijfveren om onderwijs te geven, antwoordde De Belder: “Het is heel zingevend, omdat onderwijs de belangrijkste pijler van onze samenleving en democratie is.” Ooge beklemtoonde het belang van humor in het onderwijs. Tijdens zijn korte dankwoord zei hij: “We willen allemaal naar buiten toe en drinken, laten we even the wave inzetten. Alle armen gingen omhoog en een golf gleed door de Domkerk. “Iedereen doet dat dan gewoon hè”, lachte Ooge.

Studenten Anne en Niek presenteerden tot slot voor het eerst het lied Dromen over Morgen dat Lustrumband Spuit11 van studentenroeivereniging Orca voor studenten heeft geschreven. Daarna trok de cortège, gevolgd door de genodigden, naar de aula. Terwijl drank vloeide, bleven de demonstranten buiten op hun trom slaan. 

DUB interviewde Anne Zweers van Spuit 11, de lustrumband van roeivereniging Orca over het nieuwe studentenlied. Het verhaal is hier te lezen.