Decaan Geesteswetenschappen vertrekt

Neerlandicus Thomas Vaessens begon in april 2022 als decaan van Geesteswetenschappen. Hij kwam destijds over van de Open Universiteit waar hij decaan van de faculteit Cultuurwetenschappen was.

In de zomer van 2024 werd Vaessens geconfronteerd met een forse bezuinigingsopdracht. De jaarlijkse tekorten van de faculteit dreigden op te lopen tot 13 miljoen euro. Reden voor het College van Bestuur om hem om een veranderplan te vragen. Met dat plan moest de faculteit per 2030 weer financieel gezond zijn.

De meest in het oog springende maatregel in het zogenoemde Transitieplan dat Vaessens presenteerde, was het schrappen van meerdere talenopleidingen. Ook moest de faculteit krimpen met meer dan 80 fte (fulltime-equivalent). De facultaire gemeenschap reageerde geschokt. 

Vaessens kreeg veel kritiek op het gebrek aan inspraak en op het gebrek aan een deugdelijke onderbouwing van de maatregelen. Volgens de decaan was hem geen andere mogelijkheid geboden dan snel en drastisch in te grijpen. Het alternatief zou een grootschalige reorganisatie zijn geweest, zo betoogde hij vaak.

Op de schop
In de afgelopen periode werkte Vaessens en het faculteitsbestuur aan een verdere uitwerking van de plannen. Het onderwijs van alle studies moet op de schop. In de visie van Vaessens kan alleen meer interdisciplinaire samenwerking de kwetsbare en dure, kleine disciplines redden. 

Veel studenten en docenten uitten de angst dat dit gaat leiden tot een verwatering van disciplinaire kennis en mogelijk zelfs tot minder belangstelling van aankomende studenten. 

Maar de uitgangspunten van het Transitieplan waren volgens Vaessens niet nieuw. Het was de visie die hij vanaf het begin – toen nog in financieel rooskleurigere tijden – had verkondigd en waar al langer aan gewerkt werd.

Minder taken
In het veranderproces doet de aanhoudende vacaturestop zich voelen. De werkdruk van de zittende staf is hoog. In een recent interview met DUB erkent Vaessens zich daarover zorgen te maken. Maar door taken te beperken, moeten docenten op termijn minder werkdruk gaan ervaren. “Dat gaat allemaal niet van de een op de andere dag. Maar aan het einde van de transitieperiode moet er echt merkbaar meer rust en ruimte voor docenten zijn.”

In hetzelfde interview meent Vaessens een toenemende steun voor de plannen te ondervinden binnen zijn faculteit. In recente faculteitsraadsvergaderingen hield hij de raadsleden voor dat alle financiële doelstellingen tot nu toe worden behaald. De vooruitzichten op een betere toekomst nemen daarmee toe.

Etalage
In een persbericht over zijn afscheid zegt Vaessens donderdag dat hij in de afgelopen jaren het samenwerken met andere faculteiten en wetenschapsgebieden "steeds leuker en uitdagender is gaan vinden". Dat hoopt hij bij de Open Universiteit meer te kunnen gaan doen.

Over de Utrechtse Geesteswetenschappen zegt hij: “Ik hoop dat de faculteit haar essentiële kennis en vaardigheden zelfbewust en vol vertrouwen in de brede etalage van de UU blijft zetten. Want de geesteswetenschappen zijn essentieel voor wat de UU is én wil zijn: een universiteit waarin we samen, over de grenzen van de disciplines heen, zoeken naar wérkende oplossingen voor de grote maatschappelijke vraagstukken.”

Collegevoorzitter Hans Brug zegt in hetzelfde persbericht: “Dat transitieplan is een enorme klus, en Thomas geeft daar op een doortastende en empathische manier leiding aan. We gaan zijn visie en toekomstgerichtheid missen, en ik weet zeker dat dit ook geldt voor de medewerkers en studenten van de faculteit, waar hij zeer gewaardeerd wordt.”

Het College van Bestuur gaat de komende tijd op zoek naar een interim-decaan om de taken waar te nemen, totdat een opvolger voor Vaessens is gevonden.

In een eerste reactie aan DUB zegt Vaessens in Utrecht “intensieve” jaren achter de rug te hebben. Toch kijkt hij met een goed gevoel terug. “Vanuit een moeilijke positie met grote tekorten hebben we toch de weg naar boven weten te vinden.”

Vaessens erkent dat de faculteit zich nog steeds in een lastige situatie bevindt, maar verwacht niet dat zijn vertrek een negatief effect zal hebben op de realisatie van het Transitieplan dat hij opstelde. 

“Of dit een goed moment is om te stoppen? Misschien is er nooit een goed moment. Maar het is in ieder geval zo dat de uitgangspunten voor het vernieuwingsproces vaststaan. Ook de departementsvoorzitters staan daarachter. We gaan nu naar de fase van uitwerking. Het is daarbij aan de opleidingen zelf om invulling te geven aan de veranderingen.”

De mogelijkheid om rector van de Open Universiteit in Limburg kwam volgens hem plots voorbij. “Ik vind het geweldig om in Utrecht decaan van een van de faculteiten te zijn, maar straks krijg ik de mogelijkheid om in een bestuurslaag boven die faculteiten te werken.”