Diergeneeskunde Outdoor Event brengt dierenliefde en discussie samen

De DOE-dag was dit jaar op 2 mei. Dit artikel zou gepubliceerd worden op vrijdag 8 mei, de dag nadat de brand in het server-centrum in Almere uitbrak en DUB dagenlang offline was.

Jaarlijks organiseren studenten Diergeneeskunde een DOE-dag om bezoekers kennis te laten maken met de studie en de nieuwste inzichten in het vakgebied. Het programma bestaat uit rondleidingen, workshops, lezingen en een countryfair met een divers aanbod aan stands van rasverenigingen, stichtingen en bedrijven. Bezoekers kunnen kiezen uit een uitgebreid programma met onderdelen als een demonstratie met honden van Defensie, een lezing over vogelgriep, een demonstratie boogschieten te paard en een workshop botten herkennen. 

“Het doel is om mensen te laten zien waarom wij zo trots zijn op diergeneeskunde”, vertelt student Laura Bokma, secretaris van het DOE-bestuur. “We willen graag laten zien wat de realiteit is van diergeneeskunde. Mensen kennen vaak wel de spreekkamer van de dierenarts waar ze met hun hond of kat naartoe gaan, maar diergeneeskunde is veel veelzijdiger.” Op het evenement spelen landbouwhuisdieren dan ook een grote rol.

Kalfje op de Tolakker. Foto Annemijn Groeneveld

Lustrum en het DOE
Ter ere van het 78ste lustrum van de Universiteit Utrecht is er dit jaar een nieuw onderdeel aan de DOE-dag toegevoegd. Het speelt zich af op en rond onderwijsboerderij De Tolakker dat voor vandaag het Boeren voor Morgen-plein heet. Hier draait het volledig om innovaties in de agrarische sector en staat de vraag centraal: hoe kunnen we werken aan een meer duurzame en diervriendelijke (melk)veehouderij? Daarbij zijn ook externe partijen betrokken, zoals de biologische zuivellijn Kalverliefde die het kalf enige tijd bij de moeder laten blijven in plaats van ze direct te scheiden, en het Veterinair Microbiologisch Diagnostisch Centrum (VMDC), dat met onder andere hun ‘poepquiz’ en hun workshop ‘isoleer je eigen DNA’ bezoekers voorlicht over hun werkzaamheden. Het VMDC werkt samen met dierenartsen en doet bijvoorbeeld bloedonderzoek .

Wie het Boeren voor Morgen-Plein oploopt, wordt al snel aangesproken door een vrijwilliger van de Caring Movement, een organisatie die zich inzet voor een transitie naar een duurzaam voedselsysteem, waarbij ze oog hebben voor dier, mens en de planeet. De organisatie nodigt DOE-bezoekers uit om mee te doen aan een ‘dierendialoog’, waarbij deelnemers een kwartier lang in de huid kruipen van kip, pluimveehouder, supermarkt of consument. De Caring Movement hoopt mensen zo op speelse wijze een nieuw perspectief te bieden. En met succes: na afloop merkt een van de deelnemers op: “Ik besef me nu pas hoe moeilijk het systeem te veranderen is. Boeren willen echt het beste voor hun dieren, maar daarvoor moeten ook andere partijen meewerken. Zo niet dan staan ze machteloos.”

Plekberaad
Daarnaast is Future Food aanwezig, een interdisciplinair samenwerkingsverband van UU-onderzoekers, boeren, beleidsmakers en andere betrokkenen dat zich bezighoudt met de toekomst van ons voedselsysteem. De Sustainability Office, de organisatie binnen de UU die gaat over alles rondom duurzaamheid, organiseerde in nauwe samenwerking met Future Food een ‘plekberaad’ om het met allerlei betrokken partijen te hebben over de toekomst van landbouw. Een plekberaad is een gespreksvorm waarbij verschillende groepen – van bewoners tot bestuurders – gezamenlijk op een creatieve manier nadenken over de toekomst. 

Het beraad vindt plaats aan een zonovergoten picknicktafel die uitkijkt over de velden rond onderwijsboerderij de Tolakker. In de nabijgelegen stal klinkt gemekker van pasgeboren lammetjes en verderop oefent een groep hun pasjes voor de line-dance workshop. Het is bijna onmogelijk om hier niét geïnspireerd te raken, vindt ook Joep Wijnhoven, werkzaam bij het Sustainability Office van de UU en medeorganisator van het beraad. “Het was heel tof om samen te filosoferen, want er kwamen hele diverse ideeën langs”, vertelt hij enthousiast.

Deelnemers opperden bijvoorbeeld allerlei vormen van ‘multifunctionele agricultuur’, zoals een door buurtbewoners gerunde herenboerderij, of een boerenbedrijf waar ook speelruimte is voor kinderen of waar mensen workshops kunnen volgen. Van Wijnhoven kreeg bijval om op de Tolakker een ‘living lab’ op te zetten, oftewel een experimentele omgeving om duurzame innovaties uit te proberen. Op en rond de universiteitsterreinen zijn al meerdere van dit soort wetenschappelijke proeftuinen uitgerold. Zo is er op de Tolakker eerder al een ‘biomeiler’ geplaats, een composttank die energie opwekt door middel van warmte die tijdens dat proces ontstaat.

Plekberaad op Doe Dag Diergeneeskunde. Foto Annemijn Groeneveld

Van idealisme naar praktijk
De tafel van het plekberaad is bedekt met een rol papier, die steeds voller komt te staan met dromen en inzichten. Als het aan de deelnemers ligt, worden hun voorstellen voor de toekomst van de landbouw liever vandaag dan morgen uitgevoerd. Toch speelt ook de vraag: hoe krijg je anderen gemotiveerd? Hoe doorbreek je een patroon? “Naar mijn mening is hier een rol voor de overheid weggelegd”, stelt Jan Korff de Gidts van burgerinitiatief De kracht van Utrecht. Hij had graag nog wat meer gesproken over dit thema. Toch gaat hij tevreden naar huis. “Op 12 juni organiseert de Kracht van Utrecht een bijeenkomst over klimaat en mobiliteit en daarin neem ik zeker de inzichten uit dit gesprek mee”, vertelt hij. 

Ook plekberaad-organisator Wijnhoven gaat geïnspireerd naar huis. “Vandaag bleek het belang en de kracht van bewonersinitiatieven. Zij hebben al heel veel kennis, kunde en connecties en weten hoe ze partners kunnen mobiliseren.” Wat hij verder nog meeneemt uit het beraad? “Voor mij is het een bevestiging dat we met het Sustainibility Office op het goede spoor zitten. Dat geeft mij energie.”

Demonstratie met honden van Defensie. Foto Annemijn Groeneveld

Kritiek op diervriendelijkheid
Hoewel voor de meeste mensende DOE-dag een leuk en leerzaam dagje uit is, kan dat niet voor alle aanwezigen gezegd worden, aldus de Partij voor de Dieren. In het gemeentelijke verkiezingsprogramma noemt de partij deze dag expliciet als voorbeeld van dieronvriendelijk vermaak. Volgens Saskia Oskam, woordvoerder en dossierhouder dierenwelzijn bij de lokale fractie van de Partij voor de Dieren-fractie, wordt het evenement ten onrechte gepresenteerd als educatief. “Je kan het verpakken in een educatief jasje, maar dat is het gewoon niet,” vertelt ze door de telefoon, voorafgaand aan de DOE-dag. Als voorbeeld noemt ze de paardendemonstraties en knuffelmomenten met dieren.

Minimarathon. Foto Annemijn Groeneveld

Oskam stelt dat voorlichting over dieren en diergeneeskunde tijdens het evenement ook kan zonder levende dieren te gebruiken op deze manier. “Je kan bijvoorbeeld gebruikmaken van knuffels, video’s of overleden dieren die zijn afgestaan voor de wetenschap”, stelt ze voor. 

De PvdD pleitte in de gemeenteraad eerder succesvol voor het stopzetten van subsidie voor evenementen in de culturele sector die gebruikmaken van dieren, waaronder het DOE. Het evenement wordt nu daarom gefinancierd door sponsoren, waaronder de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en de diergeneeskundefaculteit van de universiteit. 

DOE-secretaris Laura Bokma geeft aan dat ze het jammer vindt dat de Partij voor de Dieren niet met het DOE-bestuur in gesprek is gegaan. Volgens haar heeft dierenwelzijn bij dit evenement juist prioriteit, zowel tijdens de organisatie van het evenement als bij de activiteiten en demonstraties. “We hebben bijvoorbeeld een dierenwelzijnscommissie met dierenartsen die de hele dag rondlopen om het welzijn van alle dieren te waarborgen. Daarnaast maken we gebruik van een comité vanuit de universiteit, waarin experts zitten die advies geven over dit thema.” Ook ontkent ze dat er knuffelmomenten zijn met dieren. Hoewel deze inderdaad geen onderdeel van het programma vormden, was het mogelijk om de kalfjes en schapen in de stallen van de Tolakker een aait te geven.

Livemuziekvan Billy and the Big Bangs. Foto Annemijn Groeneveld

Wetenschap tussen de hooibalen
Ondanks deze kritiek van de PvdD, kijkt de organisatie terug op een geslaagde en drukbezochte dag. Zelfs de voorspelde code Geel voor onweer bleek loos alarm te zijn. Terwijl kinderen nog een laatste keer op het springkussen klimmen en ouders luisteren naar de livemuziek op het foodplein, lopen bezoekers met volle tassen van de countryfairen nieuwe indrukken richting uitgang. Tussen de geur van hooi, gesprekken over dierenwelzijn en demonstraties op het terrein liet de DOE-dag zien hoe wetenschap, praktijk en maatschappelijk debat kunnen samenkomen.