Economieopleiding in shock na plots schrappen Engelstalige track

Geschrokken, boos, ontzet, verdrietig en ongerust. Dat zijn de emoties binnen het departement Economie na het nieuws van het universiteitsbestuur dat er geen toekomst is voor de Engelstalige track van de bacheloropleiding Economics & Business Economics. 

“Veel collega’s vrezen dat er een reorganisatie komt”, zegt Economiedocent Martijn Huysmans. “Een derde van onze studenten is international. Als we die kwijtraken, hebben we veel minder docenten nodig. Vooral jonge en buitenlandse docenten vrezen voor hun baan.” 

Van Engelstalig naar Nederlandstalig
Economie in Utrecht is momenteel een volledig Engelstalige bacheloropleiding met een instroom van zo’n 400 studenten per jaar, waarvan 150 internationale studenten en de rest Nederlandse studenten die doelbewust kiezen voor een Engelstalige opleiding. De universiteit maakte vorig jaar bekend dat de opleiding per september 2027 twee tracks zou krijgen: een nieuwe Nederlandstalige track en een Engelstalige track met voortaan een numerus fixus. 

Die aanpassing werd dit voorjaar gepresenteerd als een onderdeel van afspraken die oud-collegevoorzitter Anton Pijpers in april met de vereniging van universiteiten (UNL) maakte over het terugdringen van de instroom van internationale studenten. Er werd destijds geïnventariseerd welke bacheloropleidingen volledig naar het Nederlands zouden overgaan en welke zowel een Engelse als een Nederlandse track zouden krijgen. 

Het gezamenlijke UNL-plan was een alternatief voor een kabinetsvoorstel om Engelstalige bacheloropleidingen een taaltoets te laten ondergaan. Als dat plan doorgang zou vinden, waren alle Engelstalige bacheloropleidingen in gevaar, zo vreesden de universiteiten. 

Maar nu blijkt dat de Utrechtse economie-opleiding mogelijk al in 2029 geheel Nederlandstalig moet zijn en dat er in tegenstelling tot wat het CvB de opleiding had laten weten helemaal geen Engelstalige track zal blijven.

Vertrouwen geschaad
Medewerkers hebben volgens Economiedocent Huysmans het gevoel dat er tegen hen gelogen is. Ook Rebo-decaan Elaine Mak is boos. Ze kon vorige week nauwelijks geloven dat de situatie anders was dan iedereen dacht. “De impact is enorm”, zegt Mak. “Dit legt veel druk op het vertrouwen dat de faculteit en het departement Economie in het College van Bestuur heeft.”

Volgens de decaan is nu gebleken dat al dit voorjaar is afgesproken dat Economie in Utrecht alleen Nederlandstalig zou worden en dat “er iets is misgegaan op het niveau van het College van Bestuur”. Voor verdere uitleg hierover verwijst de decaan naar het UU-bestuur.

Onzekere toekomst
Mak benadrukt dat er op dit moment geen sprake is van een reorganisatie of van gedwongen ontslagen, maar zij begrijpt de zorgen die met name internationale medewerkers hebben. “We komen nu in een scenario met veel onzekerheden. Als er over een aantal jaren minder studenten komen, dan betekent dat wat voor onze inkomsten en de taken en werkomgeving van onze medewerkers.”

Ze benadrukt daarbij dat het Haagse wetsvoorstel Internationalisering in Balans eerst in werking moet treden. De Tweede Kamer moet er nog over stemmen. Mak: “Er gaat niet van vandaag op morgen iets veranderen. We hebben tijd om zaken verder uit te zoeken en afspraken te maken.” 

Volgens de decaan staan er al vervolggesprekken met het UU-bestuur gepland. “Ik zal er alles aan doen om USE te beschermen en banenverlies te voorkomen. We verwachten van het CvB dat we daarbij hulp gaan krijgen.”

Strijdbare medewerkers
De medewerkers van Economie leggen zich er niet bij neer. Huysmans verwijst naar een stappenplan in het UNL-document van april waarin staat dat de CvB’s hun implementatieplan zullen voorleggen aan de medezeggenschap. Huysmans: “Bij ons is er helemaal geen informatie verstrekt of enige vorm van raadpleging geweest. We zetten daarom vraagtekens bij de rechtsgeldigheid van het besluit van het bestuur om de Engelse track te stoppen.” 

Collega’s van Huysmans zijn daarover in gesprek met de Algemene Onderwijsbond (AOb), FNV en WOinActie. “Het is duidelijk dat veel collega’s strijdbaar zijn.” 

WOinActie laat woensdag in een statement weten “met afgrijzen” kennis te hebben genomen van de aankondiging om de Engelse Economieopleiding stop te zetten en hekelt de “ondemocratische en onfatsoenlijke” gang van zaken. “Er is geen consultatie geweest, medewerkers noch medezeggenschap zijn geraadpleegd. Ook was de communicatie met direct betrokkenen volstrekt intransparant.” 

“Dit besluit van het Utrechtse CvB is opnieuw een voorbeeld van extreme hiërarchie aan de Nederlandse universiteiten en het feitelijke gebrek aan democratie. Wij roepen alle collega's dan ook op om veel intensiever het gesprek te voeren over wat het betekent om als universiteit democratisch te functioneren.”

WOinActie roept het Utrechtse universiteitsbestuur op om “onmiddellijk deze beslissing terug te draaien en te weigeren collega’s voor de bus te gooien in onzalige politieke deals.” 

Reactie universiteitsbestuur
Het UU-bestuur laat in een schriftelijke reactie aan DUB weten dat in UNL-verband is afgesproken om het aantal internationale bachelorstudenten van de hele UU terug te brengen tot maximaal 658 per jaar. Daarnaast heeft de UU toegezegd om bij de Utrechtse economieopleiding te beginnen met een Nederlandse track en een Engelse track, waarbij de Engelse track op zijn vroegst per collegejaar 2029-2030 zou worden stopgezet. 

Het CvB maakte bewust niet de plannen over het stopzetten van de Engelstalige track bekend. Het hoopte dat bij een grote daling van het aantal internationale studenten in Nederland, de Engelstalige track van de Economie-opleiding zou kunnen blijven bestaan. Het UU-bestuur: “Om onnodige onrust te voorkomen is destijds besloten uitsluitend te communiceren over het feit dat we een Nederlandse track zouden toevoegen aan het bestaande aanbod, en dat er een numerus fixus op de Engelstalige track zou komen.” 

Het CvB neemt verantwoordelijkheid voor de ontstane situatie. Waarnemend voorzitter van het College van Bestuur Margot van der Starre: “We realiseren ons dat deze boodschap hard aankomt bij de gemeenschap van de Utrecht School of Economics. We hadden dit proces anders moeten aanpakken. Dat vraagt om reflectie.”

Het universiteitsbestuur erkent in de schriftelijke reactie aan DUB dat het een “optimistische, en bij nader inzien onjuiste, inschatting” heeft gemaakt dat de maatregelen afgesproken in UNL-verband verzacht zouden kunnen worden. Ook de handelswijze om het voornemen tot opheffing van de Engelstalige track in april nog niet te delen om onrust te voorkomen, noemt het CvB achteraf een onjuiste inschatting. “We begrijpen dat er bij het bestuur van zowel de faculteit Rebo als de leiding van het departement Economie teleurstelling en boosheid is over het feit dat ook zij niet zijn meegenomen in dit scenario. We hebben dit proces als CvB niet goed aangepakt.”

Tijdens een bijeenkomst in de Spinoza Hall op de international campus die door zo’n 60 tot 70 medewerkers van de opleiding Economie werd bijgewoond heeft het CvB de medewerkers excuus aangeboden voor de te optimistische inschatting en het feit dat medewerkers daardoor nu geconfronteerd worden met een andere afspraak dan die zij, en het faculteitsbestuur en het departementsbestuur kenden.