Faculteiten niet meer verplicht om honoursprogramma’s aan te bieden

Het universiteitsbestuur deed maandag tijdens een raadsvergadering een tweede poging om de verplichting tot het aanbieden van honoursprogramma’s te schrappen. Vorig jaar had een meerderheid van de raad zich nog gekant tegen het voorstel. Dit keer wist rector Wilco Hazeleger wel voldoende steun te vergaren.

Volgens het bestuur maken de faculteiten veel kosten voor het extra onderwijs, en dat voor een relatief kleine en selecte groep studenten. Bovendien biedt het vernieuwde universitaire onderwijsmodel voldoende mogelijkheden voor de verbreding en de verdieping die studenten op dit moment nog in het honoursonderwijs zoeken. De gedachte is dat alle studenten daar gebruik van moeten kunnen maken. 

Het ligt daarom voor de hand dat studenten die extra uitdaging straks in het reguliere onderwijs kunnen vinden. Veel andere universiteiten nemen hun honoursonderwijs eveneens onder de loep, aldus het UU-bestuur.

Gemeenschapsgevoel
Het voorstel leidde de afgelopen weken gedeeltelijk tot soortgelijke discussies als vorig jaar. Want is er binnen de hechte honoursgemeenschappen met eigen studieverenigingen niet juist het communitygevoel dat de UU graag ziet? En ontneemt de UU ambitieuze studenten die bijvoorbeeld naar aansprekende Ivy League-universiteiten willen niet een kans om zich te onderscheiden?

Volgens rector Hazeleger wordt het gemeenschapsgevoel op tal van plekken en tal van manieren gestimuleerd binnen de UU. Hij ziet ook ruimschoots mogelijkheden voor studenten om iets extra’s buiten of binnen hun studie te doen. Als UU-afgestudeerden naar een Ivy League universiteit gaan dan doen ze dat volgens hem meestal om een promotietraject te volgen. En bij de selectie daarvoor wordt niet zozeer gekeken naar honourstrajecten, maar naar cijfers en motivatie.

Medezeggenschap betrekken
De grootste troef van het CvB bij de tweede poging dit jaar was de expliciete toezegging dat faculteitsbesturen hun medezeggenschapsorganen nauw zullen betrekken bij de veranderingen die ze doorvoeren. Daarbij was de belofte dat faculteitsraden adviesrecht zouden krijgen en de opleidingscommissies (OC’s) instemmingsrecht op de aanpassingen.

Tijdens de raadsvergadering moest rector Hazeleger die toezegging enigszins afzwakken. Het is de bedoeling dat faculteitsraden advies geven over het stoppen van de programma's en de opleidingscommissies (OC’s) kijken naar de manier waarop de maatregelen precies verwerkt worden in het onderwijs. Wettelijk gezien is het zo dat het afhangt van de precieze aard van de voorgestelde wijzigingen of een OC instemmings- dan wel adviesrecht heeft, zo meldde hij. En daar wilde hij graag aan vasthouden. 

Het leidde tot gemor bij de raadsleden. Maar uiteindelijk trok het vooruitzicht dat de medezeggenschap op facultair en opleidingsniveau zijn stem zou kunnen laten horen de meeste raadsleden over de streep.

Dat gebeurde niet voordat rector Hazeleger had moeten instemmen met enkele belangrijke voorwaarden van studenten in de raad. Zo komt er een stappenplan dat laat zien op welke manier en op welk moment opleidingscommissies hun mening mogen geven. OC’s krijgen ook “de middelen en de tijd” om tot een afgewogen oordeel te komen. Ten slotte zullen faculteitsraden en opleidingscommissies een training krijgen waarin ze leren hoe ze hun stem op dit thema het beste kunnen laten horen.

Diepgang
Uiteindelijk stemden vrijwel alle raadsleden voor het opheffen van de verplichting om honoursprogramma’s aan te bieden. Hermen Horzelenberg, fractievoorzitter van de grootste studentenfractie Vuur, maakte daarbij duidelijk dat het een moeilijk besluit was geweest. Maar namens zijn partij sprak hij het vertrouwen uit dat de facultaire medezeggenschapsorganen de plannen van hun bestuur goed zouden kunnen beoordelen.

Alleen twee eenpersoonsfracties stemden tegen. Studentraadslid Lloyd Opdam van Academisch Belang Utrecht (voorheen Vrijmoedige StudentenPartij) betwijfelt dat er goede alternatieven komen met eenzelfde diepgang. Hij betreurt daarnaast dat de mogelijkheden voor studenten om eigen “nieuwsgierigheidsgedreven” onderzoek te doen afnemen en dat het voor studenten moeilijker wordt om zich te onderscheiden . 

Ook Sara Aksakal van Student Coalition Utrecht had graag gezien dat de programma’s met hun “kleinschaligheid, hoge niveau en gemeenschapsgevoel” behouden waren gebleven. Zonder verplichting komt er bovendien ongelijkheid, vreest ze. Een student kan straks mogelijk bij de ene faculteit wel en bij de andere faculteit geen honoursprogramma volgen.

Ruimte voor studenten die meer kunnen
Volgens Hazeleger is het inderdaad niet gezegd dat alle faculteiten daadwerkelijk zullen stoppen met hun honoursprogramma. Hij wees erop dat de faculteitsraden van Sociale Wetenschappen en Bètawetenschappen "aanvullende vragen" hadden gesteld over de plannen die zij te zien kregen voor een alternatieve aanpak. 

Het advies dat de faculteitsraad van Bètawetenschappen half februari naar het faculteitsbestuur stuurde, was zelfs uitermate kritisch. Volgens de raad is het “onvoldoende duidelijk” waarom het huidige programma niet zou voldoen of zou moeten verdwijnen.

De bètaraad benadrukt in zijn brief aan het faculteitsbestuur dat er ruimte moet blijven voor studenten die meer willen én kunnen. De indruk bestaat dat de voorgestelde alternatieven die exclusieve groep niet genoeg bedienen. De raad vindt ten slotte ook dat het honoursprogramma pas mag verdwijnen als alternatieve onderwijsvormen voldoende zijn getest en geëvalueerd.

De overige faculteitsraden hebben inmiddels wel al positief geadviseerd. Daarbij werden her en der wel enkele kanttekeningen geplaatst. Zo vroeg een faculteitsraadslid van Diergeneeskunde haar bestuur om niet te vergeten om naast verbredende vakken ook meer verdiepende vakken op te nemen in het nieuwe curriculum.

Rector Hazeleger benadrukte desgevraagd nog eens dat alle bachelorstudenten die al met een honoursprogramma zijn begonnen of die daar volgend jaar aan beginnen dat programma af kunnen maken. Zij zullen ook gewoon een certificaat ontvangen. 

Ook blijven er nog enkele universiteitsbrede honoursprogramma’s waar studenten aan deel kunnen nemen.