Landelijk veel lege zetels bij medezeggenschap universiteiten

De vergoedingen voor studentleden van de medezeggenschap zijn gestegen, nadat hierover twee jaar geleden afspraken zijn gemaakt tussen studentorganisaties en onderwijsinstellingen. De UU had een jaar eerder al eigenstandig besloten om de bestuursbeurzen voor raadsleden flink te verhogen. 

Inmiddels is landelijk gezien bijna driekwart van de studenten tevreden met de vergoeding. In 2024 was dit amper de helft. 

Toch blijft de interesse voor de medezeggenschap laag en dat leidt tot lege zetels. Bij meer dan een derde van de decentrale raden lukt het niet om alle studentplekken te vullen, blijkt uit de nieuwe Medezeggenschapsmonitor. De monitor wordt elke twee jaar in opdracht van het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) uitgevoerd door onderzoeksbureau Oberon.

Meepraten over beleid
Voor de monitor vulden ruim 1.450 medewerkers en studenten uit opleidingscommissies, faculteitsraden en centrale medezeggenschapsraden een vragenlijst in.

Studenten en medewerkers kunnen via de medezeggenschap meepraten over het beleid van hun hogeschool of universiteit, bijvoorbeeld over de verdeling van het geld, het bindend studieadvies of de kwaliteit van het onderwijs. Ook de bezuinigingen zijn aan bod gekomen.

Maar niet iedereen vindt dat de raad of opleidingscommissie genoeg invloed heeft. Twee jaar geleden was 29 procent van de medezeggenschappers in het wo tevreden, nu slechts 23 procent. In het hbo blijft dat 31 procent.

Verkiezingen
Daarnaast blijft de opkomst bij verkiezingen laag. Bij ruim de helft van de opleidingscommissies zijn er niet eens verkiezingen. Als die er wel zijn, dan stemt een overgrote meerderheid van de studenten niet: gemiddeld brengt 28 procent van de wo-studenten een stem uit en 14 procent van de hbo-studenten. Onder het personeel gaat het om zo’n 45 procent. 

In Utrecht ging vorig jaar 23,6 procent van de studenten en 26 procent van de medewerkers stemmen voor de verkiezingen van de U-raad. De belangstelling om daarvoor te stemmen neemt in Utrecht de afgelopen jaren iets toe. DUB heeft op dit moment geen cijfers over het percentage studenten en medewerkers dat stemt voor faculteitsraden.

Ook in de politiek leven er zorgen over de lage opkomst bij verkiezingen. Zo stelde D66 drie jaar geleden voor om alle medezeggenschapsverkiezingen voortaan in één week te laten plaatsvinden, een soort landelijke verkiezingsweek. Toenmalig minister Dijkgraaf stond daar positief tegenover, net als de Landelijke Studentenvakbond. Maar de medezeggenschap zelf was sceptisch. Het plan is uiteindelijk niet doorgezet.

Taalbarrières
Dit jaar is er ook onderzoek gedaan naar taalbarrières in de medezeggenschap. Met name in het hbo blijkt dit een probleem te zijn: slechts 31 procent van de commissies is toegankelijk voor niet-Nederlandstalige leden. In het wo is dit 66 procent. Doe je een stage tijdens je studie? Dan is dat vooral in het wo lastig te combineren met een functie in de medezeggenschap.

De medezeggenschap moet voor iedereen toegankelijk zijn, vindt het ISO, ongeacht hun portemonnee of nationaliteit. “De medezeggenschap is een cruciaal orgaan binnen onderwijsinstellingen om de stem van de student te vertegenwoordigen”, zegt ISO-bestuurder Sam de Jong. De resultaten van de Medezeggenschapsmonitor worden vandaag overhandigd aan onderwijsminister Rianne Letschert.

In Utrecht speelt op dit moment een discussie rondom de tolk in de Universiteitsraad. Het UU-bestuur heeft besloten de middelen daarvoor stop te zetten. Raadsleden zouden in ieder geval passief over voldoende Nederlandse taalvaardigheid moeten beschikken. Vooral studenten in de raad willen de tolk graag terug.

Verkiezingen weer begonnen
De verkiezingscijfers gaan overigens over de opkomst van vorig jaar. Inmiddels zijn bij verschillende universiteiten en hogescholen de verkiezingen weer begonnen. In de hoop meer studenten naar de stembus te lokken, heeft de Universitaire Studentenraad van de Radboud Universiteit Nijmegen een stemwijzer gelanceerd, meldt universiteitsblad VOX. Studenten kunnen aan de hand van stellingen zien welke partij het best bij hen past. Ook de Utrechtse U-raad presenteert binnenkort zo'n stemwijzer. Donderdag 21 mei om 16 uur presenteren de partijen in een livedebat hun standpunten.

Bij de deelraden van de Hogeschool van Amsterdam waren er dit jaar zo weinig aanmeldingen dat sommige kandidaten automatisch zijn geplaatst, schrijft hogeschoolblad HvanA. Bij de vorige verkiezingen bracht slechts twee procent van de studenten een stem uit. 

Bij de Universiteit Utrecht strijden begin juni zes partijen voor een plek in de Universiteitsraad, één meer dan vorig jaar. In totaal staan er 135 op de verschillende lijsten. Dit jaar zijn er geen verkiezingen voor het personeel, die vinden om het jaar plaats. Wel verlieten dit jaar drie medewerkers voortijdig de raad. Voor hun zetels waren er ook maar drie kandidaten, die direct zijn benoemd.

Ook zijn er voldoende kandidaten voor de studentgeledingen van alle faculteitsraden. In alle faculteiten zijn er dit jaar verkiezingen bij de studenten.