Studentikoos sfeertje bij Utrechts verkiezingsdebat in Academiegebouw

Een volle zaal studenten zag woensdagavond de kandidaten van GroenLinks-PvdA, Student & Starter, D66, ChristenUnie en de VVD de degens kruisen. Op uitnodiging van de studentenorganisaties Utrecht Union, de debatclub van het USC genaamd d’ADC en de Federatie Utrechtse Gezelligheidsverenigingen (F.U.G.) waren ze naar het Academiegebouw gekomen.

De gespreksleider drukt het publiek voorafgaand aan het debat op het hart niet te klappen of te joelen. “Zo houden we het debat overzichtelijk en goed te volgen voor iedereen.” De avond verloopt inderdaad netjes en rustig. De raadsleden benadrukken regelmatig tijdens het debat dat ze graag genuanceerd willen kijken naar de onderwerpen. Toch hangt er een studentikoos sfeertje rond het debat. De kandidaat-raadsleden halen regelmatig persoonlijke verhalen uit hun studententijd aan. 

Bouwen of leefbaarheid?
Wonen blijkt het centrale thema van deze verkiezingen. Alle partijen vinden dat er veel gebouwd moet worden. De discussie gaat met name over de vraag of de gemeente Utrecht minstens 40 procent sociale huurwoningen moet realiseren in nieuwbouwprojecten. Dat is een stuk hoger dan de 30 procent die landelijk verplicht is gesteld.

Iris Vergeer, nummer 19 op de lijst van GroenLinks-PvdA in Utrecht, gaat het verst in het debat. Zij wil dat in Utrecht 90 procent van de nieuwbouwwoningen betaalbaar wordt: 45 procent sociale huur en 45 procent middenhuur. Dat stuit op kritiek van VVD-lijsttrekker Tess Meerding. Ze noemt het plan van GroenLinks-PvdA “sympathiek”, maar niet realistisch, omdat woningbouwprojecten zo “niet van de grond kunnen komen en projectontwikkelaars worden afgeschrikt.” 

Aileen Siedenburg, nummer 2 op de lijst van Student & Starter, verwijt GroenLinks-PvdA dat deze partij, als puntje bij paaltje komt, kiest voor koopwoningen en niet voor huurwoningen. Ze doelt op een initiatiefwet van de PvdA van begin dit jaar. Daardoor ging in het Daalsepark de bouw van vijftig woningen, met deels sociale huur, niet door. In de plaats daarvan kwamen er zes dure koopwoningen met een parkje. GroenLinks-PvdA-kandidaat Vergeer pareert deze woensdagavond de aanval van Siedenburg: “Het gebied bij het Daalsepark is een van de meest versteende plekken in Utrecht.” Om die reden koos GroenLinks-PvdA voor huizen met meer groen. 

Daarmee stipt Vergeer een dilemma aan: In hoeverre mag het bouwen van woningen ten koste gaan van groen en de leefbaarheid van de stad? Derk van Bergen, lijsttrekker van de ChristenUnie, wil voorkomen dat woningbouw de klimaatcrisis versterkt: “Anders hebben we straks ontzettend veel huizen, maar is dat ten koste gegaan van de leefbaarheid.” Volgens de partij Student & Starter is de wooncrisis echter zo urgent dat groen en leefbaarheid wel mag wijken voor de bouw van woningen. Kandidaat Siedenburg vindt dat er “zo veel mogelijk” moet worden bijgebouwd. Ze pleit ook voor efficiënter ruimtegebruik: “Als je kunt woningsplitsen of woningdelen: doe het.” 

Preventie of handhaving? 
De VVD toont zich tijdens het debat een uitgesproken voorstander van harder optreden bij onveilige plekken in de stad. Lijsttrekker Meerding noemt daarbij de overlast op het Lucas Bolwerk als een plek die repressiever moet worden benaderd. Volgens Van Bergen (ChristenUnie) lijkt er in de gemeenteraad een “taboe” te bestaan op stevig optreden tegen overlast. 

Ook de VVD verwijt de andere drie partijen een lafhartige aanpak van criminaliteit. Volgens Vergeer van GroenLinks-PvdA schetsen VVD en ChristenUnie ten onrechte een beeld dat haar partij geen criminaliteit zou willen aanpakken. “Dat is natuurlijk niet zo. Als een situatie uit de klauwen loopt, moet je iets doen.”

Aan het einde van het debat komen de rellen in Overvecht eerder deze week ter sprake. Ineens tonen de partijen zich eensgezind in het afkeuren van wat daar gebeurde. Jongeren bekogelden de politie met vuurwerk en vernielden een stadsbus. Gijs Toussaint, nummer 8 van D66: “Net in de gang bespraken we het met elkaar. Geweld tegen de politie kan absoluut nooit de bedoeling zijn. Ook de partijen die voor preventie pleiten, zijn voor hard optreden als mensen dit soort streken uithalen”. 

Autovrije binnenstad of goedkoop bier?
Tot slot stond de vraag centraal of de Utrechtse binnenstad volledig autovrij moet worden. Bijna alle partijen blijken voor het weren van de auto ten faveure van voetganger, fietser en het openbaar vervoer. GroenLinks-PvdA pleit daarbij voor een belangrijke uitzondering: De binnenstad moet met de auto bereikbaar blijven voor mensen met een beperking, zo vindt deze partij. 

De VVD blijkt als enige uitgesproken tegenstander van een autovrije binnenstad. De partij denkt daarbij vooral aan de ondernemers die bevoorraad moeten worden. VVD-lijsttrekker Meerding citeerde de Utrechtse lijstduwer van haar partij, de eigenaar van de Dikke Dries. Deze waarschuwde volgens haar dat “kroegen, cafés en gezelligheid niet meer kunnen bestaan” als het “linkse college doorgaat met het anti-autobeleid”. 

Lijsttrekker Van Bergen van de ChristenUnie toont zich geïrriteerd door de “superlatieven” die de VVD in dit deel van het debat gebruikt. Ook hij wil oog hebben voor de bevoorrading, maar met nuance. De ChristenUnie-lijsttrekker komt vervolgens met een voorbeeld uit zijn eigen studententijd, toen hij lid was van een sociëteit aan de Oudegracht. “Het bier werd aangevoerd over de Utrechtse grachten.”  GroenLinks-PvdA pleit in deze discussie ook voor het overladen van goederen op kleinere voertuigen, net buiten de binnenstad. Ondernemers zouden ook bakfietsen kunnen gebruiken, aldus kandidaat Vergeer.

Op dat laatste voorstel reageert Meerding (VVD) honend: “Ik weet niet hoe je een fust bier gaat bezorgen op de bakfiets, maar dat lijkt mij nogal moeilijk.” Volgens haar maken veel ondernemers zich zorgen over het beleid van de gemeente. Meerding richt zich ter afsluiting als een populistische volkstribuun tot de studenten: “Dus als deze partijen blijven besturen, wordt jullie biertje duurder.” 

Op de slotvraag van de gespreksleider welke boodschap de politici voor de studenten hebben, klinken ze eensgezind: “Ga vooral stemmen.” Toussaint (D66): “Het is ongelooflijk belangrijk dat de stem van jongeren wordt gehoord in onze gemeente. Ik weet zeker dat de mensen die hier aan tafel zitten zich daarvoor zullen inzetten.”