U-raad wil zicht op UNL-afspraken na echec met Economie

“Hier is iets ongelooflijks gebeurd, en ik hoop dat het nooit eerder is gebeurd aan deze universiteit.” Universiteitsraadslid Gerhard Blab stak zijn verontwaardiging tijdens de drukbezochte raadsvergadering begin deze week niet onder stoelen of banken. “We zijn niet eens te laat geïnformeerd, we zijn met opzet fout geïnformeerd.” 

Het UU-bestuur moest maandag verantwoording afleggen over het akkoord dat de Nederlandse universiteiten in april vorig jaar sloot over het beperken van de instroom van internationale studenten. Door zelf afspraken daarover te maken, wisten de universiteiten te voorkomen dat in de Wet Internationalisering in Balans een taaltoets voor álle universitaire opleidingen zou worden opgenomen.

Kort voor de jaarwisseling bleek een consequentie van die afspraken ook te zijn dat de Engelstalige track van de Utrechtse Economie-opleiding moest verdwijnen. Die boodschap viel de Utrechtse economen rauw op het dak. Het faculteitsbestuur voelde zich eveneens overvallen, en daarmee ook de facultaire medezeggenschap. Tot op dat moment had het universiteitsbestuur alleen gezegd dat er een Nederlandstalige track naast de Engelstalige track moest komen.

Vorige maand kon het bestuur opgelucht melden dat de Engelstalige track toch kan blijven bestaan. Het coalitieakkoord van het nieuwe kabinet Jetten is minder streng als het gaat om het beperken van anderstalig onderwijs. Dat neemt niet weg dat de gang van zaken het vertrouwen in het universiteitsbestuur zwaar heeft aangetast. 

Boosheid en frustratie
Dat bleek ook uit de woorden van Rebo-faculteitsraadslid en docent bij de Economie-opleiding Coen Rigtering. Hij was door de U-raad uitgenodigd om te vertellen wat de impact is geweest op de opleiding en op de faculteit. Volgens hem heerst er daar nog veel boosheid en frustratie. “Hoe zou u zich voelen als achteraf blijkt dat informatie waarop u persoonlijke en professionele keuzes maakt niet betrouwbaar was?”

Volgens Rigtering roept de kwestie vragen op over hoe er binnen de universiteit besluiten worden genomen. Een brief van het CvB heeft het beeld dat voormalig collegevoorzitter Anton Pijpers in UNL-verband in verregaande mate solistisch handelde bij het opstellen van de internationaliseringsafspraken wat hem betreft niet weg kunnen nemen. In de brief waamee het UU-bestuur reageerde op vragen van Rebo-raadsleden, is te lezen dat bestuursleden “regelmatig een mondelinge terugkoppeling” kregen van de voorzitter, waarbij “de nadruk lag op het proces”.  Rigtering: “Ik denk dat we daar met zijn allen heel simpelweg over eens kunnen zijn: dat nooit meer.” 

Hoewel collegevoorzitter Hans Brug pas sinds januari in functie is, kon hij in zijn eerste raadsvergadering niet anders dan de verantwoordelijkheid op zich te nemen voor de gang van zaken. “Dat in dit proces dingen niet goed zijn gegaan, is duidelijk. En daar bied ik nogmaals mijn excuses voor aan. Hier moeten we van leren en hier hebben we al van geleerd.”

Na vragen van raadsleden bleef het ook tijdens de vergadering onduidelijk in hoeverre andere bestuursleden nu op de hoogte waren van afspraken die Pijpers had gemaakt. 

Collegevoorzitter Brug wilde slechts erkennen dat er verkeerde informatie gedeeld is. Hij zei niet in te kunnen gaan op de vraag of de universitaire gemeenschap ‘bewust’ verkeerd is geïnformeerd. Hij wilde niet speculeren over de mogelijke intenties van zijn voorganger, in een tijd dat hij zelf nog niet in het bestuur zat.

Rector Wilco Hazeleger was vorig jaar net aangetreden toen de afspraken over zelfregie op tafel kwamen. Hij herhaalde de formele uitleg die het CvB eerder ook al gaf en sprak van een politiek-strategische afweging van de voorzitters van de verschillende universiteiten. Daarbij zou lange tijd de inschatting zijn gemaakt dat het mogelijk moest zijn om de Engelstalige tracks te behouden. Om die reden werd er niets over gecommuniceerd. “Dat had wel moeten gebeuren.” 

Vicevoorzitter Margot van der Starre die vorig jaar april al langer met Pijpers samenwerkte, was door ziekte afwezig. 

Zwaarwegende adviezen en geen besluiten
De leden van de Universiteitsraad concludeerden dat de lokale Utrechtse medezeggenschap buitenspel staat als er op landelijk niveau afspraken worden gemaakt. Dat zagen de raadsleden eerder ook gebeuren toen universiteiten zonder betrokkenheid van medezeggenschapsorganen huisregels afspraken voor demonstraties op universiteitsterreinen. Die regels moesten later na tussenkomst van de U-raad worden bijgesteld voor de UU. 

Studentraadslid Lot Peters vroeg daarom namens de gehele raad aan het UU-bestuur om “transparanter, tijdiger en vollediger te communiceren over besluiten in UNL-verband”. Daarnaast moeten UNL-besluiten volgens de raad voortaan worden gezien als zwaarwegende adviezen in plaats van vaststaande besluiten zodat de medezeggenschap zich er nog over kan uitspreken. Ook zou de UU andere universiteiten moeten overtuigen hetzelfde te doen. "Zo zou de UU een voorbeeldfunctie kunnen vervullen."

Collegevoorzitter Brug zegde toe samen met de raad te willen “kijken of we betere afspraken kunnen maken over besluiten in UNL-verband”. Hij zei zelf nooit afspraken te zullen maken zonder ruggespraak met zijn CvB-collega’s. Daarbij vindt hij dat UNL-besluiten die een “significante” invloed hebben op de Universiteit Utrecht ook in de Utrechtse medezeggenschap besproken zouden moeten worden. Maar concrete toezeggingen deed hij in de vergadering niet. Daarvoor moet eerst een informeel overleg met de raad plaatsvinden en moeten eventuele suggesties voor aanpassingen goed worden onderzocht. 

Studentraadslid Lloyd-Leonard Opdam maakte daarop nog wel de kanttekening dat hij niet zou willen vertrouwen op wat het CvB “significant” vindt. “Ik ben van mening dat alles wat binnen UNL wordt besproken en de UU betreft gedeeld moet worden met de raad.”

Inperken aantal internationale studenten
Rest nog de vraag hoe het nu verder moet met het akkoord dat universiteiten sloten voor zelfregie waar het de beperking van het aantal internationale studenten betreft. De sluiting van Engelstalige tracks mag dan van de baan zijn, dat betekent nog niet dat dat ook voor andere afspraken geldt. 

De universiteiten gaan er voor alsnog vanuit dat de limieten voor het aantal internationale studenten die per universiteit zijn vastgesteld van toepassing blijven. Al zijn de Haagse ontwikkelingen nog zeer onzeker. Eerder maakte de UU al bekend dat volgens de gezamenlijke afspraken in Utrecht de jaarlijkse instroom 658 studenten mag zijn. Op dit moment zijn dat er zo’n 770.

De raadsleden vroegen het UU-bestuur meer inzicht te geven in de logica achter dat getal. Ook vroegen zij nogmaals om openbaarmaking van het document waarin alle cijfers van alle universiteiten staan. Tot nu toe zei het UU-bestuur die niet te kunnen geven omdat het vertrouwelijke informatie van andere instellingen betreft.

Bij de opleiding Economie zijn ze er ondertussen nog niet gerust op, zo zei docent en faculteitsraadslid Rigtering. Volgens hem moet het UU-bestuur flinke stappen zetten om het vertrouwen te herstellen. Het CvB heeft wat hem betreft een schuld in te lossen. Het zal moeten helpen om van de nieuwe Nederlandstalige track een succes te maken. Daarnaast zal het niet opnieuw alleen naar de Economen moeten kijken als het aantal intenationale studenten daadwerkelijk omlaag moet. 

Ook rector Hazeleger meende dat het politieke klimaat nog steeds zorgwekkend is. Ondanks het coalitieakkoord blijft de internationalisering van de wetenschap onder een vergrootglas liggen. Maar hij wilde wel beloven dat de economen niet opnieuw het kind van de rekening zouden worden als er inderdaad een reductie van het aantal internationale studenten moet komen. “Dat moet dan een gedeelde opdracht voor alle Engelstalige opleiding en ook de colleges zijn.”