Universiteitsraad wil promotierecht voor alle UU-docenten

Vorm het ius promovendi om tot een formeel opleidingstraject en geef alle gepromoveerde UU-medewerkers in vaste dienst het recht om hun promovendi als eerste promotor te begeleiden. Met dat voorstel kwam de U-raad deze week in een initiatiefnota.

Het verzoek past in een bredere roep om iets te doen aan de hiërarchische verhoudingen binnen de universiteit. De Jonge Akademie kwam drie jaar geleden al met een pleidooi met de titel ‘Iedereen Professor’ waar het promotierecht voor alle wetenschappers onderdeel van uitmaakte. 

DUB-columnist en hoogleraar Erik van Sebille pleitte recentelijk eveneens voor een versoepeling van het ius promovendi in het kader van een modernisering van het promotiestelsel. 

Volgens raadslid Eleni Braat bleek tijdens een rondgang binnen verschillende faculteiten dat het exclusieve karakter van het ius promovendi voor veel UU-medewerkers een pijnpunt is. Zij vinden het niet te verdedigen dat de dagelijkse begeleiding van promovendi door een universitaire docent of universitair hoofddocent plaatsvindt die niet de daarbij behorende formele bevoegdheden heeft. 

“Voldoende bekwaam”
In Nederland hadden van oudsher alleen hoogleraren het recht om promovendi de doctorstitel toe te kennen. Sinds een wetswijziging in 2017 kan dat recht ook aan andere wetenschappers worden toegewezen. De VSNU stelde daarna richtlijnen op met als uitgangspunt dat universiteiten zich ervan moesten verzekeren dat gegadigden “voldoende bekwaam” zijn. De Nederlandse universiteiten geven elk een eigen invulling aan die richtlijnen. 

Volgens de  leden van de Universiteitsraad is de UU nog steeds zeer selectief bij het toekennen van het promotierecht. Zij baseren zich onder meer op de voorwaarden die op de website staan. Daarin staat dat wetenschappers ruime ervaring moeten hebben als co-promotor van promotietrajecten die succesvol verliepen en op tijd werden afgerond. Afhankelijk van het vakgebied kan van gegadigden verwacht worden dat ze een belangrijke NWO- of ERC-onderzoeksbeurs hebben gekregen of dat ze in het bezit zijn van een senior kwalificatie onderzoek (skoz). 

Deze uitgangspunten zijn niet erg realistisch, vindt de U-raad. Bovendien wakkeren sommige eisen de onderlinge competitie tussen wetenschappers aan. En dat past niet bij het UU-beleid van Erkennen & Waarderen waarmee de UU juist de samenwerking tussen medewerkers wil bevorderen. 

De raadsleden komen daarom met het voorstel om alle universitair docenten en universitair hoofddocenten het promotierecht te geven. Wie daadwerkelijk een promovendus gaat begeleiden moet een trainingstraject volgen. Die werkwijze zou te vergelijken zijn met de basiskwalificatie onderwijs (bko), het traject dat universitair docenten aangeboden krijgen.

Lichter
Rector Wilco Hazeleger krijgt enige bedenktijd. Hij hoeft pas in de volgende raadscyclus in mei te reageren op het voorstel. Maar in een korte eerste reactie nuanceerde hij tijdens een vergadering met de raad deze week al enkele passages in de nota. Volgens hem kent het College van Promoties, waarin de rector en alle decanen zitting hebben, het promotierecht “best wel veel” toe. 

Naar de mening van de rector leiden de voorwaarden die op het internet zijn gepubliceerd tot een verkeerde perceptie en gaat het in de webteksten eerder om voorbeelden dan om harde eisen. In de regel is het tegenwoordig voldoende dat iemand kan aantonen te beschikken over inhoudelijke expertise in het eigen veld en over voldoende vlieguren als begeleider van een promotietraject. “Je ziet dat er echt wel lichter wordt omgegaan met het ius promovendi.”

Raadslid Eleni Braat vroeg daarop waarom de webteksten dan zo zijn geformuleerd. De indruk van veel medewerkers is mede daardoor dat het een zeer gewichtige procedure is. 

Hazeleger beloofde in de komende weken de “vrij oude” teksten nog eens onder de loep te nemen en ook nog eens te kijken naar de verschillen tussen faculteiten. Faculteiten geven op uiteenlopende manieren invulling aan het beleid, neemt de rector waar. Hij zei dat hij er bij faculteiten met veel promovendi al op had aangedrongen om voor meer medewerkers het promotierecht aan te vragen. "Voor de kwaliteit van de begeleiding kan het niet goed zijn als iemand twintig promovendi heeft."

Volgens de rector mag de raad ervan uitgaan dat er op termijn een aanpassing komt. Daarbij zal ook gekeken worden of er een koppeling gemaakt kan tussen het ius promovendi, het reguliere bevorderingsbeleid en de onderzoekskwalificatie onderzoek. "Daar zitten dubbelingen en we gaan kijken of we dat kunnen stroomlijnen.”