Utrechtse Summer School al veertig jaar springlevend

Deze zomer worden zo'n drieduizend deelnemers uit binnen- en buitenland verwacht. Zij gaan zich in Utrecht onderdompelen in een discipline of vraagstuk waar zij veel interesse in hebben. In aanwezigheid van onder meer UU-rector Wilco Hazeleger vindt dinsdag in het Centraal Museum de officiële opening plaats van de veertigste editie. De eerste cursussen startten zondag en maandag al.

Niet alleen de UU en het UMC Utrecht bieden onderwijs en activiteiten aan. Ook andere Utrechtse instellingen als de Hogeschool Utrecht, de Hogeschool van de Kunsten en de Universiteit van Humanistiek maken onderdeel uit van het samenwerkingsverband. 

1986 – Ondertekeningsceremonie bij de Università di Bologna. Op verzoek van deze universiteit zette de UU de eerste zomercursus op: Dutch Culture and Society. Op de foto is geheel rechts Jeroen Torenbeek te zien. De voorganger van de huidige directeur Bettina Nelemans zette de Utrecht Summer School op en bouwde die uit. Foto: Archief Utrecht Summer School.

Deelnemerslijst divers
In totaal zijn er zo’n 170 cursussen. Naast traditioneel onderwijs waar docenten hun kennis overdragen zijn er bijvoorbeeld ook symposia en hackathons.

Daarbij kunnen ook andere kennisinstituten of maatschappelijke partners betrokken zijn. Zo is er dit jaar een programma Foundations of Planetary Health waar UNESCO aan meewerkt .

Bij veel programma’s is de deelnemerslijst zeer divers: bachelor- en masterstudenten, PhD’s, postdocs en werkenden doen mee. De idee is daarbij dat studenten, onderzoekers en professionals die elkaar normaliter niet zo snel zouden ontmoeten, van elkaar leren en kennis met elkaar delen.

Zie voor het complete programma de website van de Utrecht Summer School.

2008 – Een cursusgroep van de Hogeschool Utrecht poseert in de Janskerk, waar in het verleden de opening vaak werd gehouden. Foto: archief Utrecht Summer School.

2013 - Cursus van de Utrecht Summer School. Foto: archief Utrecht Summer School

Intelligent vakantie vieren
De Utrecht Summer School begon in 1986 als een vierweekse cursus Dutch Culture & Society. Dat initiatief groeide door de jaren heen uit tot een van de grootste zomerscholen van Europa. DUB schreef in het verleden meerdere keren over deze “intelligente vorm van vakantievieren.”

Alleen tijdens de coronacrisis in 2020 moest het evenement zich behelpen met een afgeslankte, grotendeels digitale aanpak. 

2021 – College in de Aula van het Academiegebouw, op 1,5 meter afstand tijdens de coronaperiode. Foto: Bettina Nelemans

Mr Summer School
Grondlegger van de Utrechtse zomerschool Jeroen Torenbeek en voorganger van de huidige directeur Bettina Nelemans had nooit kunnen bevroeden dat een missie naar Italië die hij meer dan veertig jaar geleden ondernam, zou gaan leiden tot een terugkerend zomers evenement waarvoor duizenden internationale studenten naar Utrecht afreizen.

Torenbeek kreeg later de eretitel ‘mr Summer School’. Hij deelde met DUB zijn geschreven herinneringen aan het prilste begin van de Utrechtse zomerschool. 

Als jonge medewerker van de toenmalige Letterenfaculteit kreeg hij in mei 1984 de opdracht op zoek te gaan naar een Summer School voor de Utrechtse studenten Italiaans. Hij sprak goed Italiaans en had geen formele banden met de vakgroep Italiaans. En dus was hij de geschikte persoon om de mogelijkheden te verkennen, meende het UU-bestuur. 

Torenbeek trok onder meer naar Verona, Florence en Turijn, maar alleen in Bologna kon hij op enthousiasme rekenen. Een professor daar wilde de Utrechtse studenten Italiaans wel ontvangen, op voorwaarde dat er ook studenten uit Bologna naar Utrecht zouden kunnen. 

De interesse van Torenbeek was gewekt. “Dat zou een eventueel op te zetten Summer School in Utrecht meteen veel breder maken. Met die boodschap ben ik teruggegaan naar Utrecht.” En de rest is geschiedenis. 

2022 – Kanovaren op de Oudegracht. Foto: Bettina Nelemans

Sex and Drugs
Tijdens de eerste jaargangen bleek dat steeds meer partneruniversiteiten, waaronder Straatsburg, Madrid, en Coimbra hun studenten naar Utrecht wilde sturen. De behoefte aan cursussen over andere onderwerpen groeide. 

Vakgroepen en faculteiten gingen hun eigen programma’s aanbieden waarbij de organisatie van de Summer School de promotie en de inschrijving regelde. Ook regelde de Summer School het tijdelijke verblijf van de cursisten. Nu slapen velen op de campus van University College Utrecht en op het Utrecht Science Park waar de internationale studenten in de zomer hun kamer moeten verlaten.

2025 – Deelnemers komen aan op het Janskerkhof, en melden zich bij het kantoor van de Utrecht Summer School. Foto: Bettina Nelemans.

2025 - Cursus European Cultures and Identities, aan de Drift. Foto:  Bettina Nelemans.

De Summer School in Utrecht vergrootte ook de mogelijkheden voor Utrechtse studenten om elders te studeren. Met enige trots schrijft Torenbeek over cursussen als The Making of Europe: Twee weken in Rome, twee in Utrecht en twee in Berlijn. En een cursus over Europese kunst: "twee weken binnen ons NIKI in Florence, Utrecht en Berlijn.”

In een interview naar aanleiding van zijn pensioen in 2020 noemt Torenbeek ook een cursus die veel minder goed aansloeg: Seks, drugs & rock’n roll. Die titel bleek lastig te marketen, ook omdat ouders meekijken als hun kind een dure cursus in het buitenland gaat volgen “Uiteindelijk had ik één inschrijving en moest de cursus cancelen. Jammer,  want ik geloofde heel erg in de inhoud, dus het was een dure les.”