UU eist VOG-verklaring van wetenschappers

Eerder was al besloten dat voor verschillende ondersteunende functies zo’n verklaring vereist was, bijvoorbeeld voor beveiligingsmedewerkers en apothekers. Nu geldt dat dus ook voor nieuwe hoogleraren en universitair hoofddocenten én voor huidige UU-medewerkers die promotie maken naar een van beide functies. 

De maatregel is een onderdeel van het nieuwe beleid voor pre-employment screening (alleen met Solis-id, red.) van de UU. Door de achtergronden van nieuwe medewerkers beter te onderzoeken, hoopt de universiteit zich ervan te verzekeren dat deze integer en betrouwbaar zijn en geen risico vormen voor de kennisveiligheid in Nederland.

Afweging
Er is een lijst opgesteld van alle UU-functies waarvoor een VOG nodig is. Daarvoor is een afweging gemaakt aan de hand van vier criteria. Het gaat er dan om of medewerkers toegang hebben tot vertrouwelijke informatie, grote financiële verantwoordelijkheden hebben, veel samenwerken met kwetsbare personen of toegang hebben tot gevaarlijke stoffen of goederen. 

In de Universiteitsraad vroegen verschillende leden waarom niet van álle docenten zo’n verklaring wordt gevraagd. De nadruk lijkt nu te liggen op onderzoekers, terwijl docenten bijvoorbeeld werken met jonge – soms zelfs nog minderjarige – studenten. Dat kan ook een risico zijn.

In een commissievergadering legde collegevoorzitter Hans Brug uit dat de nadruk nu ligt op functies waarin de kennisveiligheid in het geding is.

Gevoelige kennis
Behalve de VOG-eis voert het UU-bestuur nog een andere maatregel in. Bij nieuwe medewerkers uit landen buiten de EU moet onderzocht worden of ze een potentieel gevaar vormen, zo is in een nota aan de U-raad te lezen (alleen met Solis-id, red.). Dat kan bijvoorbeeld zijn omdat ze toegang tot gevoelige technologie hebben of omdat ze afkomstig zijn uit landen waartegen internationale sancties van kracht zijn.

Dit moet voorkomen dat universitaire kennis in handen komt van kwaadwillende personen of landen. De UU loopt met dit beleid vooruit op een nieuwe wettelijke taak die mogelijk op universiteiten afkomt. Het ministerie van Onderwijs werkt aan een wetsvoorstel om wetenschappers en ook masterstudenten te onderwerpen aan een controle om de kennisveiligheid te garanderen. Of die wet er ooit komt, is overigens nog maar de vraag. Universiteiten zijn fel gekant tegen het voorstel vanwege de enorme administratieve lasten. 

De UU stelt nu voor dat departementen zelf een check uitvoeren. Daarbij kan gebruik worden gemaakt van het universitaire afwegingskader Kennisveiligheid. Maar ook van een zogenoemde ‘triggerlist’ die de UU heeft opgesteld. Zo zou er onder meer goed moeten worden gekeken naar de manier waarop een kandidaat-medewerker met de UU in contact is gekomen en hoe de communicatie met de persoon is verlopen.

De U-raad beklaagde zich over het feit dat het nieuwe beleid al was ingevoerd voordat het op tafel kwam bij de medezeggenschap. Verder waren er in commissievergaderingen vragen over de waarborging van de privacy van betrokken docenten. Maar heel grote bezwaren bleken er niet te zijn bij de raad.