Vier van de 39 Vici-beurzen voor Utrecht

De Vici-beurs van maximaal 1,5 miljoen euro is bedoeld voor ‘zeer ervaren’ wetenschappers. Met het geld kunnen ze hun onderzoeksgroep verder uitbouwen en vernieuwend onderzoek doen. De Vici-beurzen horen, samen met de Veni- en Vidi-beurzen, bij het NWO-Talentprogramma. Ze zijn bedoeld voor wetenschappers op verschillende momenten in hun carrière. 

De Utrechtse gelukkigen zijn, bestuurs- & organisatiewetenschapper Lars Tummers, bioloog Roelof Berendsen en wiskundige Martijn Kool van de universiteit en vasculair neuroloog Ynte Ruigrok van het UMC. 

Welzijnsmuur
Bestuurs- &  organisatiewetenschapper Lars Tummers combineert psychologie met bestuurskunde wat de hoogleraar zelf gedragsbestuurskunde noemt. Hij gaat met zijn Vici onderzoek doen naar de ‘welzijnsmuur’. 

De welzijnsmuur gaat over mensen die recht hebben op een toeslag van de overheid zoals huur- of zorgtoeslag, maar daar geen gebruik van maken. Dat terwijl het ze kan helpen uit de armoede te ontsnappen. Volgens Tummers is dit een groot probleem waar weinig aandacht voor is, omdat meestal wordt gekeken naar fraude van burgers of fouten van de overheid. Tummers wil weten waarom mensen geen hulp zoeken van de overheid door met burgers in gesprek te gaan en zo tot oplossingen te komen om deze mensen op andere gedachten te brengen.

Gezonde aardappelen
Bioloog Roelof Berendsen gaat met zijn Vidi onderzoek doen naar de wijze hoe een aardappelplant zich op een natuurlijke wijze beschermt tegen ziekten. Dit doet hij door te kijken naar de microben in de bodem, wortels en bladeren van de plant. Om de groeiende wereldbevolking duurzaam te voeden, stelt hij in zijn aanvraag, zijn gewassen nodig die ziekten kunnen weerstaan zonder veel bestrijdingsmiddelen. 

Met behulp van kunstmatige intelligentie, geavanceerde beeldvorming en bodemmonsters van honderd Nederlandse aardappelvelden voorspellen we welke microben bescherming bieden. Ook bestuderen we hoe aardappels tijdens infectie zelf beschermende microben aantrekken. Deze inzichten helpen bij het ontwikkelen van slimme strategieën voor een duurzame aardappelteelt.

Hersenaneurysma bij vrouwen
Vasculair Neuroloog Ynte Ruigrok van het UMC Utrecht gaat met haar Vici onderzoek doen naar het mechanisme van het ontstaan en knappe van zwakke plekken in de hersenslagader en welke rol het geslacht speelt omdat dit type aneurysma vaker bij vrouwen voorkomt . Ze gaat hiervoor onder meer kijken naar genetica en cellen van patiënten bestuderen en test of geneesmiddelen hierop invloed hebben. Ook wordt gekeken of het mechanisme via bloed detecteerbaar is, om zo risicopersonen eerder te identificeren en behandelingen te verbeteren.

Meetkunde en vectoren
Wiskundige Martijn Kool heeft zich verdiept in ‘enumeratieve meetkunde’ wat tegenwoordig het tellen van vectorbundels is, schrijft hij in zijn samenvatting van zijn aanvraag. In zijn voorstel schrijft hij dat hij met zijn onderzoeksgroep een “enumeratieve theorie voor vectorbundels over de reële getallen in verschillende dimensies” wil opstellen. Dit zou een brug kunnen bouwen naar onder meer de quantumtheorie en snaartheorie, en daar problemen op kunnen lossen.

10 procent toegekend
De 39 winnaars van de Vici-aanvragen doen onderzoek naar zeer uiteenlopende onderwerpen. Bij andere instellingen gaan wetenschappers onderzoek doen naar bijvoorbeeld verborgen virussen in insecten, naar prostaatkanker, naar hoe cellen bacteriën inpakken en alarm slaan, naar wat de mens ervan weerhoudt anderen pijn te doen door onderzoek te doen naar de hersenen en naar de rol van reuk op onze gezondheid.

Van de 384 vooraanmeldingen die NWO voor Vici-ronde 2025 binnenkreeg, wordt 10 procent gehonoreerd – 2 procentpunt minder dan vorig jaar. Er gaan 18 beurzen naar vrouwen en 21 naar mannen. Bij zowel de Vrije Universiteit Amsterdam, de TU Delft als de Wageningen Universiteit vallen vier onderzoekers in de prijzen.