'Wist jij dat dit een rookvrij terrein is?'

Beleidsmedewerker Marjon van der Kaa zoekt al een aantal jaren naar de beste manier om rokers erop te wijzen dat er niet gerookt mag worden op het Utrecht Science Park. De Universiteit Utrecht krijgt net als de Hogeschool Utrecht met enige regelmatig een boete omdat de instellingen het rookverbod niet handhaven. 

“In totaal heeft de universiteit nu vier boetes gekregen sinds het verbod is ingegaan. Twee van 600 euro, één van 1200 euro en één van 2400 euro, hoewel die laatste boete vanwege een technische fout naar beneden is bijgesteld”, zegt ze. “De hogeschool heeft er ook net weer een gekregen.”

Sinds augustus 2020 moeten alle onderwijslocaties – van basisschool tot universiteit-  in Nederland rookvrij zijn. De onderwijsinstellingen zijn zelf verantwoordelijk voor het handhaven van het verbod. Doet ze dat niet of onvoldoende dan kan na een controle van de Nederlands Voedsel en Warenautoriteit, de NVWA, een boete volgen voor de onderwijsinstelling. 

Niet de leukste klus
De Universiteit Utrecht heeft al verschillende methoden geprobeerd om rokers op deze wet te attenderen, maar met matig succes. Overal op de campus zie je rokers staan, zelfs pal naast de bordjes ‘verboden te roken’. Tijd dus voor een nieuwe actie, zegt Van der Kaa. 

Alle universitaire medewerkers zijn daarom gevraagd zich op te geven om deze week een uur op patrouille te gaan om rokers te herinneren aan het rookverbod. Hoewel het waarschijnlijk niet de leukste klus is, hebben voldoende medewerkers van de Universitaire Bestuursdienst en de faculteit Geowetenschappen zich opgegeven, zegt Van der Kaa.

Zij koppelt twee collega's aan elkaar die samen een uur op pad gaan. Behalve dat ze het roken tegengaan, kunnen ze elkaar (beter) leren kennen, zegt Van der Kaa. Het duo krijgt voor ze patrouille gaan, instructies hoe ze rokers het beste kunnen aanspreken. Maandag gingen de eerste koppels op pad en donderdagmiddag wordt de actie afgesloten.

Tijdens deze week lopen de collega's een rondje die begint bij het Ruppertgebouw. Van daar gaat de route via de overdekte fietsenstalling van het David de Wiedgebouw, langs het Bestuursgebouw naar de Heidelberglaan en via het Educatorium terug naar het Ruppert. 

“We focussen ons op studenten en medewerkers die dicht bij de ingangen van de gebouwen staan. Dat is ook wat ons door de rechter met name is gevraagd te doen na een rechtszaak die we hadden aangespannen tegen de NVWA wegens een opgelegde boete. “De universiteit vindt dat het niet te doen is om een terrein zo groot als onze campus geheel rookvrij te houden.”

Gedoogplek
Rokers die worden aangesproken, stellen volgens Van der Kaa, vaak de vraag waar ze dan wél mogen roken. “We wijzen in eerste instantie naar de drie gedoogplekken die we hebben. Maar die zijn vaak ver weg en we mogen van de NVWA de rokers niet met bordjes naar de rookplek verwijzen. Dat maakt het allemaal niet gemakkelijker.” 

Tijdens het rondje dat deze verslaggever met de beleidsmedewerker loopt, blijkt dat de paar rokers die we tegenkomen, niet van het verbod weten. “Nobody told us”, zeggen vier internationale studenten. Het verboden-te-rokenbordje op de gevel hadden ze niet opgemerkt. Een vrouw die rookt in de buurt van de ingang van UU for U in het Bestuursgebouw kijkt verbaasd als ze hoort dat ze niet mag roken en vraagt inderdaad waar het wel mag. Van der Kaa verwijst naar de gedoogplek op de vluchtheuvel van de Bolognalaan en zegt dat ze in elk geval verder van de gevel en in – en uitgang moet gaan staan. “Het mag nergens, maar de NVWA controleert met name bij de ingangen. Mensen moeten in elk geval rookvrij de gebouwen in en uit kunnen.”

Het liefst zou Van der Kaa zien dat rokers zelf een boete krijgen in plaats van de universiteit. Dat zou misschien beter werken. Het zou om een boete van een paar tientjes gaan, zegt ze, in combinatie met het uitbreiden van het aantal rookplekken op kortere afstand van gebouwen. Nu moeten medewerkers en studenten vaak ver lopen om een gedoogplek te vinden. Maar vooralsnog is dat een illusie. 

De universiteit broedt nog wel op plannen om samen met andere universiteiten het rookverbod aan te laten passen zodat deze wel te handhaven is, zegt ze. De UU is niet de enige onderwijsinstelling die moeite heeft het rookverbod te handhaven.