De Uithof leefbaar en levendig maken is niet lastig maar leuk en laagdrempelig

Er wordt veel geschreven over de gebrekkige leefbaarheid op het Utrecht Science Park (of vaker ‘De Uithof’). In deze buurt waar met de oplevering van High Five vanaf dit jaar zo’n 4000 studenten wonen, sluiten op doordeweekse avonden de horeca en sociale faciliteiten al vroeg de deuren. De tienduizenden werknemers en studenten zijn er na kantoortijd niet meer. Tel daarbij op dat in het weekend alleen de verguisde Spar open is en dat slechts een kleiner aantal bewoners niet naar ‘thuis-thuis’ is gegaan en de buitenruimte vooral is ingericht op het efficiënt verplaatsen van mensen en niet op ontmoeting en je hebt de bouwstenen in handen voor een sociale spookstad.

Deze combinatie van factoren zorgt voor een gebrek aan laagdrempelige ontmoeting, wat weer leidt tot lage sociale cohesie en sociale veiligheid. Geen wonder dus dat er in de media haast niets dan slechts over de leefbaarheid van deze uithoek van Utrecht wordt geschreven — tot dit najaar toen de buurt met een groots Burendag Festival tot leven kwam en later tijdens een Halloween-evenement. Ook werken al enige tijd bewoners met de universiteit en hogeschool van Utrecht, de gemeente en nog enkele andere partijen voortvarend doch in stilte samen aan ingrijpende verbeteringen van de buurt die oplevingen als deze mogelijk maken. Ik ben hier als bewonersvertegenwoordiger volop mee bezig en ik maak graag inzichtelijk waarom ik de transformatie van onverschillige naar hyperbetrokken bewoner heb gemaakt – en hoe andere USP-bewoners die ook kunnen maken.

Stap 1: Stel je open
In mijn eerste jaar in De Uithof heb ik welgeteld nul buren leren kennen — en dat vond ik helemaal prima. Ik had eindelijk een kamer in Utrecht bemachtigd en verwachtte op deze campus aanvankelijk een levendige studentenbuurt. Het tegendeel bleek waar: de meeste bewoners hier wonen in éénpersoonsstudio’s en leken ook éénpersoonslevens te leiden. 

Dat wende snel. Met een druk sociaal leven elders in de stad verengde de hittekaart van mijn verplaatsingen in De Uithof zich tot een rechte lijn van de fietsenstalling tot mijn kamer. Pas na een jaar begon ik — door studieontwijkend gedrag — de buurt echt te verkennen en scande ik terloops ook de QR-code van een Uithof-groepschat. Dat had allebei vrijwel direct effect. 

Door simpelweg rond te lopen ontdekte ik dingen (barbecuemeubels, sportveldjes, de kwaliteit van Pizzeria Tricolore!) die ik eerder niet had opgemerkt en via de appgroep wist ik opeens wat er allemaal nog meer speelde. Nog steeds zonder direct contact met buren begon ik me al langzaam meer buurtbewoner te voelen.

Poster van de nieuwe Uithof whatsapp-community

Stap 2: Word actief
Je buurtbewoner voelen, is een goed begin maar activiteiten bezoeken, of zelfs organiseren, voegt pas echt positieve reuring toe. Maar de meeste Uithofbewoners zitten in een vicieuze cirkel: er is bijna niks te doen, dus mensen doen hun dingen elders, waardoor er weer te weinig animo is om hier iets te organiseren. Die cirkel is echter te doorbreken door simpelweg wél activiteiten te organiseren en bezoeken.

Hoewel de buitenruimte zich hier (nog) niet ideaal leent voor spontane ontmoeting, zijn er wel organisaties die kunnen faciliteren, zoals de studentenbars. Daarnaast zijn de woonbesturen cruciaal.

Elk SSH-complex heeft een woonbestuur dat bewoners vertegenwoordigt en activiteiten organiseert en ik meldde me twee jaar geleden aan bij het woonbestuur van mijn gebouw. Het bestuur organiseerde verscheidene activiteiten – met een bijzonder lage opkomst. Maar door consequent door te gaan kwamen steeds meer mensen opdagen. Dat is essentieel, want hoe meer mensen er komen hoe meer anderen hierover horen. Meewerken aan een levendige buurt kan dus zo simpel zijn als eindelijk eens de Cambridgebar bezoeken voor een studentikoos goedkoop biertje.

Illustratie van de locaties van de studentencafé’s op het USP en het zeer betaalbare menu van de Cambridgebar. Poster van de Uithof Bakery, een initiatief dat spontaan door enthousiaste bewoners is ontstaan door de whatsapp community

Stap 3: Word betrokken
Als je een actieve buurtbewoner van De Uithof bent, wordt het pas voelbaar hoe ver de leefbaarheidsproblemen eigenlijk strekken. Regelmatig ontstaat er in appgroepen animo voor initiatieven die desalniettemin niet tot uitvoer kunnen komen puur omdat het te onduidelijk is hoe het met de beperkte voorzieningen en complexe bureaucratie geregeld kan worden. Dit kwalijk onderbenutte potentieel motiveerde verschillende woonbestuurleden, onder wie ik, om hier wat aan te doen.

We concludeerden dat gebrek aan laagdrempelige ontmoeting tussen bewoners en ontoereikende bewonersinspraak en -participatie aan de basis liggen van de problematiek. Onze maandenlange lobby leidde uiteindelijk tot twee aangenomen moties in de gemeenteraad: één voor een openbare ontmoetingsruimte (buurthuis) en één voor structurele bewonersparticipatie. Hieruit ontstond het USP Council-overleg, waarin bewoners en bestuurders nu samenwerken aan concrete verbeteringen: van meer groen, tot bewonerskorting bij de Spar, een nieuw pakketpunt en nog veel meer.

De zwaarste stappen zijn inmiddels in ieder geval gezet en bewonersinspraak leidt nu daadwerkelijk tot resultaat. De ultieme stap om als Uithof-bewoner wat voor de buurt te doen is dus bewonersvertegenwoordiger worden. Dat kan via een (woon)bestuur, maar ook informele inspraak wordt zeer gewaardeerd. Mail de bewonersvertegenwoordigers met vragen, suggesties of om zelf te solliciteren voor een functie.

De problematiek in De Uithof is complex, nog onopgelost en blijft een serieuze opgave. Maar ik heb hier geprobeerd over te brengen dat verbetering mogelijk is, dat dit vanuit bewoners zelf komt en dat het ook een leuke en leerzame ervaring kan zijn om aan de leefbaarheid en levendigheid van de buurt bij te dragen. Hopelijk zet jij straks dus ook een volgend stapje in je bewonerscarrière op het USP.