Blaas wetenschapswinkels nieuw leven in

Het was een hels kabaal, elke keer als er een trein voorbij denderde. Daar stond ik in de woonkamer van een aardige mevrouw, samen met studiegenoot Marijn en een heel dure decibelmeter. Om te meten of de treinen op de spoorbrug over de Maas niet te veel lawaai veroorzaakten in de gloednieuwe flats in Den Bosch. Het voelde als een heel belangrijke opdracht.

Die lentedag in 2001 heeft veruit de meeste indruk gemaakt van mijn hele studie Natuurkunde in Utrecht. Als practicumopdracht moesten we een geluidsmeting doen, en daar een rapport over schrijven. Dat rapport konden de flatbewoners dan gebruiken om van de aannemer betere geluidsisolatie te eisen. 

De term Community Engaged Learning was nog niet uitgevonden - of ik ben hem als student in ieder geval nooit tegengekomen. Maar wat Marijn en ik daar deden was natuurlijk Community Engaged Learning ten top. Een practicumopdracht voor en met de Bossche flatbewoners als maatschappelijk partners. En we kregen er nog studiepunten voor ook.

Die flatbewoners klopten bij de UU aan via de Natuurkundewinkel, een van de zeven wetenschapswinkels die er toen in Utrecht waren. Ook andere faculteiten hadden kennispunten. In mijn studententijd floreerden die. In DUB stond een laaiend enthousiast artikel over hoe de Utrechtse aanpak van wetenschapswinkels Europa zouden veroveren. Dat artikel uit oktober 2000 ademt de geest van Open Science en Open Education en zou zo in de huidige missie en visie van de UU passen. 

Maar helaas, de wetenschapswinkels hebben het niet gered. Rond 2015 zijn alle wetenschapswinkels en andere kennispunten gesloten, onder het mom van bezuinigingen. Op een paar plekken zijn er nu nog programma’s als UniCity Honours en Clinical Legal Education die op een soortgelijke manier werken, maar vergeleken met twintig jaar geleden is het karig. En ook op bijna alle andere Nederlandse universiteiten zijn de wetenschapswinkels wegbezuinigd; alleen in Groningen en Wageningen zijn ze er nog. 

Terwijl ze zo mooi in ons huidige onderwijsvisie zouden passen. De wetenschapswinkels als plekken waar de universiteit en samenleving elkaar ontmoeten. Als aanjagers van Community Engaged Learning. En toch, geen woord erover in het Strategisch Plan 2025-2030 of in het geactualiseerde onderwijsmodel.

Maar het kan nog steeds. We kunnen de Utrechtse wetenschapswinkels weer nieuw leven inblazen. Als we beginnen met wat financiering voor een coördinator en wat apparaten (ik kan me herinneren dat die decibelmeter heel duur was, maar zie dat je ze nu al voor een paar tientjes kan kopen) zouden we zo aan de slag kunnen. Misschien een mooi USO project?

Elke keer als ik in de trein naar Den Bosch die brug over rijd, kijk ik naar die flat. En dan ben ik elke keer weer blij dat er in ieder geval één onderdeel van mijn studie was, dat ik niet alleen voor mezelf deed, maar ook voor anderen. Dankzij de wetenschapswinkel!

Erik van Sebille is hoogleraar Oceanografie en Public Engagement bij het Institute for Marine & Atmospheric Research en het Freudenthal Instituut. Opinies in dit artikel zijn het standpunt van de schrijver en niet per definitie ook het standpunt van DUB.